TRUNG TÂM VŨ TRỤ VIỆT NAM
|
Quyết định số 1611/QĐ-TTg ngày 16/9/2011 của Thủ tướng Chính phủ
Người ký: Thủ tướng Chính phủ
 |
|
| HỘI ĐỒNG KHOA HỌC | ||||||
| Hội đồng khoa học: 21 thành viên bao gồm : | ||||||
| CHỨC NĂNG VÀ NHIỆM VỤ | ||||||
| Chức năng Trung tâm thực hiện chức năng tư vấn, nghiên cứu cơ bản, điều tra cơ bản, nghiên cứu và phát triển, triển khai ứng dụng, đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao, hợp tác quốc tế, tiếp nhận, làm chủ công nghệ và phổ biến kiến thức trong lĩnh vực khoa học công nghệ vũ trụ theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và của Viện Hàn lâm. Nhiệm vụ Trung tâm có nhiệm vụ: 1. Tiếp nhận, quản lý, triển khai và khai thác dự án trọng điểm quốc gia “Trung tâm Vũ trụ Việt Nam". | ||||||
| ||||||
| CÁC HOẠT ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ | ||||||
| - Tiếp nhận, quản lý, triển khai và khai thác dự án trọng điểm quốc gia “Trung tâm Vũ trụ Việt Nam”. | ||||||
| THÀNH TỰU NỔI BẬT |
Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (TTVTVN) đã kế thừa và phát huy những thành tựu vượt bậc từ ngày thành lập, khẳng định vị thế là đơn vị khoa học và công nghệ hàng đầu của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ. Với sự quan tâm và đầu tư từ Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST), TTVTVN đã đạt được những bước tiến ấn tượng về cơ sở vật chất, trang thiết bị nghiên cứu, đội ngũ nhân lực cũng như các kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn. Báo cáo dưới đây tổng hợp những thành tựu nổi bật của TTVTVN, làm nền tảng cho sự phát triển trong thời kỳ sau sáp nhập.
Kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ
TTVTVN đã thực hiện hàng trăm đề tài, dự án ở các cấp độ khác nhau, bao gồm các chương trình KHCN Vũ trụ cấp Quốc gia, các đề tài nghiên cứu cơ bản từ Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia (NAFOSTED), đề tài cấp Viện Hàn lâm, cấp cơ sở, cấp tỉnh, đề tài hợp tác quốc tế và nhiệm vụ từ các quỹ tài trợ như Vingroup. Các nghiên cứu tập trung vào năm trụ cột chính: công nghệ vũ trụ, ứng dụng công nghệ vũ trụ, khoa học vũ trụ, đào tạo và phổ biến kiến thức. Những nỗ lực này đã góp phần xây dựng nền tảng khoa học vững chắc, đáp ứng nhu cầu phát triển công nghệ vũ trụ của quốc gia.
Về công bố khoa học, TTVTVN đã ghi dấu ấn với hàng trăm bài báo quốc tế, trong đó phần lớn được đăng trên các tạp chí thuộc danh mục SCI/SCI-E/Scopus, bên cạnh các bài báo trên tạp chí quốc tế có mã ISSN khác. Trung tâm cũng công bố nhiều bài báo trong nước, đạt được một số văn bằng sở hữu trí tuệ và xuất bản các sách chuyên khảo, giáo trình. Các công trình công bố không chỉ phản ánh năng lực nghiên cứu vượt trội mà còn gắn chặt với các nhiệm vụ chiến lược, nâng cao vị thế khoa học của Việt Nam trên trường quốc tế.
Thành tựu công nghệ nổi bật
TTVTVN đã khẳng định vai trò tiên phong trong lĩnh vực công nghệ vệ tinh tại Việt Nam. Một trong những thành tựu đáng tự hào là vận hành an toàn và hiệu quả vệ tinh viễn thám VNREDSat-1 trong hơn một thập kỷ trên quỹ đạo, vượt xa tuổi thọ thiết kế ban đầu. Vệ tinh này đã cung cấp hàng chục nghìn cảnh ảnh, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và hỗ trợ an ninh - quốc phòng, đáp ứng nhu cầu dữ liệu ảnh vệ tinh trong nước. Đội ngũ kỹ thuật của TTVTVN đã không ngừng nỗ lực để duy trì hoạt động của hệ thống, kể cả khi đối mặt với các sự cố kỹ thuật, thông qua hợp tác với các đối tác quốc tế.
Ngoài ra, TTVTVN là đơn vị dẫn đầu trong thiết kế, chế tạo và phóng các vệ tinh “Made in Vietnam” như PicoDragon, MicroDragon và NanoDragon. Dự án vệ tinh LOTUSat-1 – vệ tinh radar khẩu độ tổng hợp nặng khoảng 570 kg – đang được hoàn thiện, với khả năng chụp ảnh độ phân giải cao trong mọi điều kiện thời tiết. LOTUSat-1 hứa hẹn cung cấp dữ liệu quan trọng để ứng phó với thiên tai, quản lý tài nguyên và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Những thành tựu này đánh dấu bước tiến của TTVTVN trong hành trình làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo và vận hành vệ tinh quan sát Trái đất.
Ứng dụng công nghệ vũ trụ
TTVTVN đã phát triển và triển khai nhiều ứng dụng công nghệ vũ trụ phục vụ đa lĩnh vực. Hệ thống Vietnam Data Cube do Trung tâm xây dựng cung cấp dữ liệu viễn thám toàn quốc, hỗ trợ các cơ quan nhà nước trong quản lý nông nghiệp, phòng chống thiên tai và an ninh quốc phòng. Các ứng dụng nổi bật bao gồm theo dõi sản xuất lúa, giám sát rừng, đánh giá chất lượng nước, quan sát đô thị hóa và các tai biến thiên nhiên như lũ lụt, sạt lở đất, dựa trên dữ liệu SAR và quang học. Trung tâm cũng phát triển hệ thống webGIS tích hợp viễn thám và IoT, được ứng dụng thành công tại nhiều địa phương, phục vụ phát triển nông nghiệp và quản lý tài nguyên.
Hướng khoa học vũ trụ
TTVTVN duy trì một nhóm nghiên cứu mạnh về khoa học vũ trụ, đặc biệt là vật lý thiên văn. Nhóm này tận dụng dữ liệu mở từ các hệ thống đo lường hiện đại nhất thế giới như ALMA, NOEMA, JCMT, VLT/MUSE để tiến hành các nghiên cứu chất lượng cao mà không đòi hỏi đầu tư lớn về thiết bị. Các nhà khoa học của Trung tâm sở hữu kinh nghiệm và kỹ năng phân tích dữ liệu thiên văn, áp dụng các mô hình tính toán tiên tiến như mô phỏng truyền bức xạ, lý thuyết mômen xoắn bức xạ và hiệu ứng thấu kính hấp dẫn. Những nghiên cứu này đã đóng góp vào nhiều công trình công bố quốc tế, nâng cao vị thế của TTVTVN trong cộng đồng khoa học vũ trụ khu vực và thế giới.
Đào tạo và phổ biến kiến thức
TTVTVN đã đóng góp lớn vào việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ. Trung tâm phối hợp với các trường đại học hàng đầu như USTH, Đại học Công nghệ, Đại học Bách Khoa để đào tạo Thạc sĩ, Tiến sĩ ngành công nghệ vũ trụ và viễn thám. Nhiều cán bộ trẻ đã được cử đi học tập tại các quốc gia phát triển như Nhật Bản, tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu về vận hành và chế tạo vệ tinh. Về phổ biến kiến thức, TTVTVN vận hành Nhà chiếu hình vũ trụ và Đài thiên văn, thu hút hàng nghìn lượt khách tham quan từ học sinh đến các tổ chức. Các hoạt động này không chỉ nâng cao nhận thức cộng đồng mà còn khơi dậy đam mê khám phá vũ trụ trong thế hệ trẻ.
Hợp tác trong nước và quốc tế
TTVTVN đã thiết lập mạng lưới hợp tác rộng lớn cả trong nước và quốc tế. Trong nước, Trung tâm ký kết nhiều hợp đồng ứng dụng triển khai với các bộ, ngành, địa phương và phối hợp với các trường đại học lớn để thúc đẩy nghiên cứu và đào tạo. Trên bình diện quốc tế, TTVTVN hợp tác với các tổ chức hàng đầu như NASA, NOAA, JAXA, Airbus, Thales, CEOS, GEO, IAF, APRSAF và Sentinel Asia. Trung tâm đã tổ chức và đồng tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo quốc tế, đồng thời đóng vai trò đầu mối chia sẻ dữ liệu ảnh vệ tinh trong phòng chống thiên tai qua các mạng lưới như UNESCAP và Sentinel Asia. Những hoạt động này đã thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng cường vị thế của Việt Nam trong cộng đồng khoa học toàn cầu.
Định hướng tương lai
Với cơ sở hạ tầng hiện đại tại Hòa Lạc, đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản và mạng lưới hợp tác rộng lớn, TTVTVN sau sáp nhập sẽ tiếp tục vận hành VNREDSat-1, hoàn thiện và phóng LOTUSat-1, đồng thời phát triển các vệ tinh nhỏ “Made in Vietnam”. Trung tâm đặt mục tiêu làm chủ công nghệ vệ tinh quan sát Trái đất, đóng góp vào chiến lược quốc gia về phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ vũ trụ. Đây sẽ là nền tảng để TTVTVN khẳng định vai trò trung tâm đầu ngành trong nghiên cứu, ứng dụng và đào tạo, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng và hội nhập quốc tế của Việt Nam.
Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hoà Lạc
Trung tâm Vật lý thiên văn và Khám phá Vũ trụ tại Hòa Lạc
Đào tạo cán bộ nâng cao ở nhà máy tại Nhật Bản
Chế tạo, thử nghiệm vệ tinh LOTUSat-1 tại Nhật Bản
Trung tâm Điều khiển và Vận hành vệ tinh tại Hòa Lạc
Đài Thiên văn Nha Trang tại Nha Trang
Trạm thu phát tín hiệu băng S của vệ tinh VNREDSat-1 tại Hòa lạc
Quy trình vận hành khép kín của hệ thống vệ tinh VNREDSat-1
Hoạt động vận hành vệ tinh VNREDSat-1
Website: vnsc.org.vn
