Viễn thám cho không gian xanh đô thị: Công nghệ vì phát triển bền vững và cuộc sống chất lượng của nhân dân thủ đô

TS. Nguyễn Kim Anh tại Hội thảo tạo 3D không gian xanh đô thị từ ảnh UAV

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng tại các thành phố lớn như Hà Nội, sân golf ngày càng trở thành một loại hình không gian xanh mới trong đô thị – vừa phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí, vừa đóng vai trò là nhân tố điều hòa vi khí hậu. Tuy nhiên, sự phát triển ồ ạt của loại hình này cũng đặt ra những thách thức về sử dụng đất, tài nguyên nước, hóa chất bảo dưỡng, và ảnh hưởng đến môi trường khu vực. Đề tài là một hướng tiếp cận mới mang tính sáng tạo, ứng dụng dữ liệu viễn thám đa thời gian kết hợp với Hệ thống thông tin địa lý (GIS) để theo dõi sự biến đổi sử dụng đất do xây dựng sân golf và đánh giá tác động đến nhiệt độ bề mặt – một chỉ báo quan trọng về biến đổi vi khí hậu đô thị. Dựa trên nguồn dữ liệu ảnh vệ tinh Sentinel-2 và Landsat, nhóm nghiên cứu đã xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên đề về sân golf đô thị Hà Nội, đồng thời tiến hành thử nghiệm hai phương pháp phát hiện và giám sát đối tượng: (1) phân tích chỉ số thực vật NDVI, và (2) nhận dạng đặc trưng đối tượng dựa trên hình thái sân golf như thảm cỏ, hố cát, đường bóng. Kết quả cho thấy, trong điều kiện khí hậu nhiệt đới, NDVI bị giới hạn do sự tương đồng phổ phản xạ của các loại cây xanh; trong khi đó, phương pháp nhận dạng đặc trưng và kỹ thuật trộn phổ (spectral mixing) tỏ ra hiệu quả hơn trong phân loại và phân ranh giới sân golf chính xác.
Nghiên cứu không chỉ góp phần giám sát động thái chuyển đổi đất phục vụ phát triển sân golf, mà còn cung cấp bằng chứng khoa học về ảnh hưởng của chúng đến nhiệt độ khu vực – thông tin thiết yếu trong công tác quy hoạch và thích ứng với biến đổi khí hậu đô thị. Đây là một ví dụ điển hình cho việc kết nối khoa học công nghệ với đời sống đô thị hiện đại, nhằm hướng đến phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng.

Hình ảnh các hố cát dễ dàng nhận biết trên ảnh vệ tinh (bên trái) và Hình dạng hình học của sân gôn dễ dàng được nhận diện (bên phải) (Nguồn Nguyen et al. 2025)

 
Hình tín hiệu phổ: Hố cát (màu xanh lam), Cỏ (màu xanh lá), và Hỗn hợp (màu đỏ) (Nguồn Nguyen et al. 2025)

TS. Nguyễn Kim Anh cho biết, đây là một kết quả đáng khích lệ trong quá trình nghiên cứu đề tài. Điều này cũng cho thấy tinh thần làm việc nghiêm túc, sáng tạo và năng lực nghiên cứu công nghệ cao của đội ngũ khoa học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. TS. Nguyễn Kim Anh cũng cho biết thêm, một trong những dấu ấn nổi bật khác của đề tài là bài báo quốc tế với tiêu đề "Leveraging Remote Sensing and Machine Learning for Sustainable Management of Hanoi's Urban Golf Courses", sắp được công bố trên tạp chí Progress in Earth and Planetary Science (PEPS) – một tạp chí uy tín quốc tế trong lĩnh vực khoa học Trái đất. 

Nguồn tin: Viện Khoa học Trái đất
Xử lý tin: Minh Tâm