Trạm đa dạng sinh học Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc là phòng thực nghiệm sinh học sinh động trong nghiên cứu và đào tạo

03/12/2020
Thực hiện Quyết định số 1063/QĐ-KHCNQG ngày 6/8/1999 của Giám đốc Trung tâm khoa học tự nhiên và Công nghệ Quốc gia, nay là Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam về việc thành lập trạm đa dạng sinh học (ĐDSH) Mê Linh tại xã Ngọc Thanh, huyện Mê Linh, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc với diện tích 170,3 ha.

Xuất phát từ ý tưởng của các nhà nghiên cứu sinh vật học. Là kết quả của các công trình nghiên cứu phải được ứng dụng vào thực tế vào cuộc sống, vào sản xuất, chính vì vậy việc ra đời các trạm nghiên cứu thực hành trong lĩnh vực sinh vật học đã được hình thành từ những thập kỷ năm 80 của thế kỷ XX của Viện Sinh vật thuộc viện Khoa học Việt Nam, như: Trạm nghiên cứu thực nghiệm ở Cổ Nhuế (Hà Nội) trạm nghiên cứu nuôi cấy mô tế bào thuốc lá, khoai tây tại Tam Đảo (Vĩnh Phúc), trạm nghiên cứu sinh thái rừng nhiệt đới Kon Hà Nừng tại huyện KBang tỉnh Gia Lai; trạm nghiên cứu phục hồi rừng, phục hồi hệ sinh thái nghèo kiệt, phục hồi các loài động vật hoang dã nguy cơ tuyệt chủng có giá trị bảo tồn nguồn gen có giá trị kinh tế tại rừng EAKao - tỉnh DakLak, tại liên hiệp sản xuất La Nga tỉnh Đồng Nai và rừng thông ở Đà Lạt Lâm Đồng, hồ Suối Hai Vườn quốc gia Ba Vì (Hà Tây - Hà Nội). Rồi đến thập kỷ năm 1999 Viện sinh thái và Tài nguyên sinh học được sự ủng hộ, tạo điều kiện giúp đỡ của Ban lãnh đạo các cấp của Trung tâm Khoa học tự nhiên và Công nghệ Quốc gia nay là Viện Hàn lâm KH&CN VN chủ trương xây dựng trạm ĐDSH Mê Linh. Viện trưởng Viện ST&TNSV GS.TSKH Vũ Quang Côn đã cử đoàn cán bộ của Viện gồm có cố GS.TSKH Nguyễn Tiến Bân, GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh và Kỹ sư Trần Văn Thắng là Chủ tịch BCH Công đoàn của Viện đến huyện Mê Linh. Một điều rất hạnh phúc, may mắn cho đoàn là được sự gặp gỡ đón tiếp rất chân tình của Đồng chí Bí thư huyện ủy Lê Chức Đoàn trình bày ý nguyện muốn có một diện tích đất để tiến hành xây dựng trạm nghiên cứu thực nghiệm triển khai các kết quả nghiên cứu KH&CN vào sản xuất vào thực tiễn. Đồng chí Bí thư huyện ủy đồng tình ngay và cử đồng chí hạt trưởng hạt kiểm lâm huyện dẫn đoàn đi khảo sát. Sau 1 buổi khảo sát thực địa đoàn đã chọn được một địa điểm phù hợp đó là một khu rừng nghèo kiệt chủ yếu là vùng đất trống đồi núi trọc, chỉ có cây bụi thảm cỏ nằm dưới dãy núi vườn quốc gia Tam Đảo. Đoàn trình bày và được sự ủng hộ của lãnh đạo huyện từ đó Viện ST&TNSV tiếp tục làm các thủ tục xin đất dưới sự hướng dẫn của lãnh đạo huyện và Ban lãnh đạo Trung tâm Khoa học tự nhiên và Công nghệ Quốc gia giúp đỡ làm các thủ tục xin cấp đất với UBND tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2001 đã hoàn thành thủ tục cấp đất, đền bù cho một vài gia đình đã sống ở đó từ lâu giải phóng mặt bằng tiến hành xây dựng trạm, làm đường, làm phòng thí nghiệm cơ sở hạ tầng, điện nước vườn ươm cây, chuồng nuôi động vật v.v...

Trạm Đa dạng sinh học Mê Linh

Trải qua hơn 20 năm, 1999 - 2020 xây dựng và phát triển trạm ĐDSH nhờ sự cố gắng với tinh thần trách nhiệm hăng say nhiệt tình của cán bộ qua các thế hện trạm ĐDSH Mê Linh đã trở thành một địa bàn quan trọng có ý nghĩa, trong tiếp cận, khám phá các điều bí ẩn, kỳ diệu lý thú của thiên nhiên đối với các nhà khoa học, đặc biệt các cán bộ khoa học trẻ, các sinh viên, học sinh ở trong nước và quốc tế. Đã biến nơi đây từ một khu rừng nghèo kiệt không còn cây gỗ không còn sự tồn tại của các loài động vật hoang dã đến nay đã từng bước được phục hồi phủ xanh bằng các trạng thái rừng tự nhiên ở các mức độ khác nhau trong diện tích 170,3 ha là diện tích đất thuộc quyền sở hữu của trạm ĐDSH Mê Linh, cùng với một diện tích rừng trồng cây keo Lá Tràm (Acasia auriculae-formis) đã xây dựng được vườn sưu tập lưu giữ các nguồn gen (cây gỗ bản địa 37 loài hơn 1000 cá thể đang phát triển tốt, cùng với vườn cây thuốc quý, vườn lan, cây cảnh cùng với việc thử nghiệm nhận nuôi bảo tồn 48 loài động vật có tên trong sách đỏ Việt Nam như: Các loài rùa, các loài trăn, rắn, kỳ đà, hươu sao, các loài khỉ vượn, cu ly... đặc biệt nhờ sự hợp tác với các nhà khoa học Cộng hòa Liên bang Đức đã thí nghiệm nhân nuôi sinh sản thành công nhiều thế hệ loài thằn lằn cá sấu (Shinisaurus Crocodilurus) một loài bò sát thuộc diện đặc hữu quý hiếm không những ở Việt Nam mà còn cả đối với thế giới đã thả lại môi trường tự nhiên. Trên cơ sở nghiên cứu bảo tồn, phục hồi rừng, bảo vệ và làm giàu các hệ sinh thái trên rừng, hệ sinh thái thủy vực (suối), đã góp phần làm phong phú ĐDSH của trạm. Thông qua kết quả nghiên cứu các đề tài về thực vật, động vật của các phòng nghiên cứu trong Viện ST&TNSV cùng với sự hợp tác nghiên cứu các tổ chức quốc tế; Cộng hòa Liên bang Đức, Hàn Quốc, Nhật Bản... đã thống kê được 1126 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 166 họ, 651 chi trong 5 ngành thực vật, cùng với 461 loài động vật hoang dã thuộc 99 họ, 25 bộ thuộc 5 lớp động vật; thú, chim, bò sát, ếch nhái, côn trùng. Đây cũng là phòng thí nghiệm nhân nuôi kết quả các loài động vật quý, hiếm do cơ quan chức năng (kiểm lâm) tịch thu từ các vi vi phạm vận chuyển buôn bán trái phép các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng để thả lại vào môi trường tự nhiên phù hợp với đặc điểm sinh thái của loài.

Bên cạnh những giá trị về ĐDSH được phục hồi, rừng và thảm thực vật rừng tự nhiên, rừng trồng của trạm ĐDSH Mê Linh đã góp phần quan trọng trong chức năng phòng hộ rừng đầu nguồn, bảo vệ nguồn nước sinh hoạt và tưới tiêu cho các xã giáp ranh với trạm kể cả hồ Đại Lải góp phần điều hòa khí hậu, chống xói mòn, giữ được độ ẩm nhất định giúp màu xanh của trạm ngày càng phát triển, tạo cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn. Đây là một khu rừng tự nhiên được phục hồi sau hơn 20 năm được nghiên cứu xây dựng quy trình chăm nom bảo vệ đã trở thành khu rừng kết nối liên hoàn với Vườn Quốc gia Tam Đảo, Vĩnh Phúc góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị đa dạng sinh học ngoại biên của VQG Tam Đảo - một địa danh kề cận với Thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến. Trạm đa dạng sinh học Mê Linh có thể xem như là phòng thí nghiệm sinh học sinh động không những phục vụ cho công tác nghiên cứu, kiểm kê, quan trắc, đánh giá quá trình diễn thể phục hồi các hệ sinh thái mà còn góp phần quan trọng đối với công tác đào tạo giảng dạy, giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường bảo tồn đa dạng sinh học, là một địa điểm thu hút hàng ngàn các thầy cô giáo và học sinh các trường phổ thông, các sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh từ các trường cao đẳng, đại học đến thăm quan tiến hành các đề tài luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ trong đó có nhiều học viên, nghiên cứu sinh quốc tế (Lào, Campuchia, Hàn Quốc, Đức, Nhật Bản...). Tuy nhiên, trong thời gian qua do nguồn kinh phí bị hạn hẹp cho nên cơ sở vật chất thiết bị để nghiên cứu còn nghèo nàn các chuồng nuôi động vật quý hiếm chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật... đã có ảnh hưởng đến các hoạt động của trạm.

Nhằm phát huy chức năng của trạm ĐDSH Mê Linh, hiện nay Ban lãnh đạo Viện Hàn lâm KH&CNVN đang thực hiện một dự án đầu tư giúp đỡ và tạo điều kiện cho Viện ST&TNSV tổ chức quy hoạch phát triển tổng thể trạm ĐDSH Mê Linh đến năm 2030 cho xứng tầm, trở thành một trung tâm vừa có chức năng nghiên cứu xây dựng các mô hình phục hồi các hệ sinh thái nghèo kiệt, các nguồn gen thực vật, động vật quý, hiếm vừa thực hiện chức năng của khu trưng bày ngoài tự nhiên theo nội dung của Viện Bảo tàng Thiên nhiên đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đồng thời là địa điểm góp phần tuyên truyền nâng cao nhận thức về bảo vệ thiên nhiên - bảo vệ môi trường, bảo tồn ĐDSH ở Việt Nam là phòng thí nghiệm sinh học sống. Sinh động góp phần công tác đào tạo giảng dạy về lĩnh vực bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học. Tác giả trân trọng và đánh giá cao về sự ủng hộ tạo điều kiện của các cấp quản lý, của Ban lãnh đạo Viện Hàn lâm KH&CN VN qua các thời kỳ, cũng như tinh thần trách nhiệm của các vị lãnh đạo Viện ST&TNSV qua các thế hệ đã xây dựng một cơ sở nghiên cứu khoa học thực nghiệm rất có ý nghĩa và cũng xin trân trọng cảm ơn các cấp chính quyền địa phương xã Ngọc Thanh, huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc, đặc biệt Chi cục kiểm lâm tỉnh Vĩnh Phúc đã tận tình ủng hộ, giúp đỡ tạo nên sự thành công có ý nghĩa này.

Nguồn tin: GS.TSKH. Đặng Huy Huỳnh, Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật
Xử lý tin: Phương Hà


Tags:
Tin liên quan