Thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ Khoa học và Công nghệ cấp quốc gia: Nghiên cứu cơ sở khoa học, xây dựng hệ thống quan trắc cảnh báo trượt tự động tại một số khu đô thị trọng điểm khu vực Tây Nguyên

19/05/2021
a) Thông tin chung về nhiệm vụ:

- Tên đề tài: Nghiên cứu cơ sở khoa học, xây dựng hệ thống quan trắc cảnh báo trượt tự động tại một số khu đô thị trọng điểm khu vực Tây Nguyên.

- Mã số: TN18/T13

- Kinh phí: 8.100 triệu đồng

- Thời gian thực hiện: từ tháng 07/2018 đến tháng 12/2020
Gia hạn thực hiện: 03/2021 theo Quyết định số 1349/QĐ-VHL ngày 07 tháng 9 năm 2020 của Chủ tịch Viện HLKHCNVN về việc điều chỉnh vị trí lắp đặt trạm quan trắc cảnh báo tự động và gia hạn thực hiện đề tài mã số TN18/T13 thuộc chương trình Tây Nguyên 2016-2020.

- Tổ chức chủ trì nhiệm vụ: Viện Địa chất

- Chủ nhiệm và các thành viên tham gia thực hiện chính:

b) Thời gian, địa điểm dự kiến tổ chức đánh giá, nghiệm thu:

- Địa điểm:  Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam
- Thời gian: Tháng 5/2021

c) Nội dung báo cáo tự đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ:

- Danh mục sản phẩm đã hoàn thành:

- Về những đóng góp mới của nhiệm vụ:

  • Trong phạm vi khu vực nghiên cứu, trượt lở đất xảy ra trong lớp phủ vỏ phong hóa của các thành tạo địa chất có nguồn gốc xâm nhập, phun trào, trầm tích phun trào và trầm tích; tuổi từ Kreta đến Đệ tứ. Tổng số 197 điểm trượt lở được mô tả chi tiết và phân loại thành 05 kiểu trượt chính (đổ lở, xoay, phẳng, dòng và kết hợp) với 02 kiểu vật liệu chính (đất đá hỗn hợp và đất dính). Quy mô trượt lở được chia thành 3 cấp: nhỏ, trung bình và lớn.

 

  • Đánh giá nguy cơ trượt lở đất trong phạm vi 05 khu đô thị nghiên cứu dựa  trên 09 yếu tố điều kiện, nguyên nhân; xác định 04 yếu tố nguyên nhân mang tính quyết định đến mất sự cân bằng sườn dốc là: sự phân bố độ dốc địa hình, lượng mưa phân bố theo không gian, nguồn gốc địa chất thạch học, hoạt động khai thác sử dụng đất. Thành lập 05 bản đồ cảnh báo nguy cơ TLĐ tỷ lệ 1:25.000 cho 03 thành phố (Đà Lạt, Bảo Lộc và Gia Nghĩa) và tỷ lệ 1:10.000 cho hai thị trấn (Lạc Dương và Di Linh). Mức độ cảnh báo nguy cơ phản ảnh ở 5 cấp (rất thấp, thấp, trung bình, cao và rất cao) theo không gian.

 

  • Làm sáng tỏ nguyên nhân chính của 05 khối trượt điển hình: sườn dốc có góc dốc lớn hoặc góc dốc bị biến đổi do hoạt động cải tạo bề mặt, sự suy giảm sức kháng cắt của đất khi gặp nước, tác động áp lực nước thủy động trong thân khối trượt, các lớp đất cấu tạo sườn dốc bị thay đổi trạng thái ứng suất. Các yếu tố thúc đẩy chính là lượng mưa lớn trong mùa mưa; hoạt động nhân sinh cải tạo bề mặt địa hình.

 

  • Các mô hình cảnh báo TLĐ cho khu vực và quan trắc cảnh báo trượt tự động tại khối trượt cụ thể lần đầu tiên được đề tài TN18/T13 xây dựng bằng phương thức kết nối mạng internet, dễ truy cập trực tiếp trên nhiều thiết bị cho phạm vi các TP. Đà Lạt, TT. Lạc Dương, TT. Di Linh, TP. Bảo Lộc và TP. Gia Nghĩa. Các mô hình được xây dựng trên cơ sở khoa học kết hợp với các tài liệu điều tra khảo sát phù hợp với điều kiện thực tế của khu vực.


- Về hiệu quả của nhiệm vụ:

Hiệu quả về khoa học và công nghệ:

  • Đề tài sử dụng thiết bị công nghệ quan trắc tự động hiện đại, có độ chính xác cao đã được áp dụng trên thế giới trong quan trắc khối trượt có quy mô lớn với mặt trượt phát triển sâu. Hệ thống quan trắc hoàn thiện bao gồm thiết bị đo dịch chuyển ngang, thiết bị đo áp lực nước lỗ rỗng và thiết bị đo mưa tại vị trí nghiên cứu. Số liệu ghi nhận được độ dịch chuyển tức thời (trực tuyến) tại hai lớp phát sinh mặt trượt khi có sự gia tăng áp lực nước lỗ rỗng. Từ đó, hình thành mô hình hệ thống quan trắc cảnh báo trượt lở tự động được thiết lập dựa trên mối quan hệ giữa lượng mưa → áp lực nước lỗ rỗng → độ dịch chuyển tại khối trượt quan trắc.
     
  • Mô hình cảnh báo trượt lở đất cho 05 khu đô thị là hệ thống được xây dựng trên nền tảng website đã trực quan hóa cơ sở dữ liệu về hiện trạng TL, bản đồ cảnh báo nguy cơ TL kết hợp thông tin dự báo lượng mưa; đồng thời tích hợp hệ thống quan trắc cảnh báo trượt lở tự động.


Hiệu quả xã hội:

  • 05 bản đồ cảnh báo nguy cơ TLĐ tỷ lệ 1:25.000 cho 03 thành phố (Đà Lạt, Bảo Lộc và Gia Nghĩa) và tỷ lệ 1:10.000 cho hai thị trấn (Lạc Dương và Di Linh) góp phần định hướng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.
     
  • Tại khối trượt cụ thể đã làm sáng tỏ nguyên nhân chính và yếu tố thúc đẩy quá trình trượt lở đất trên cơ sở khoa học để các đơn vị quản lý, chức năng thiết kế biện pháp phòng chống phù hợp, có hiệu quả.
     
  • Mô hình cảnh báo TLĐ cho khu vực và quan trắc cảnh báo trượt tự động tại  khối trượt cụ thể có khả năng cung cấp những thông tin nhanh, sát thực giúp các nhà quản lý, cộng đồng dân cư (nhất là ở các khu vực nguy cơ TL cao và rất cao), kịp thời có những ứng phó cần thiết để giảm thiểu thiệt hại.

Nguồn: Văn phòng Chương trình Tây Nguyên
Xử lý tin: Phương Hà



Tags:
Tin liên quan