Phát triển thành tựu công trình được trao tặng Giải thưởng Trần Đại Nghĩa 2019 “Nghiên cứu xây dựng quy trình công nghệ sản xuất vắc xin cúm gia cầm subtype A/H5N1 ở Việt Nam” trong lĩnh vực nghiên cứu vắc xin cho ngành chăn nuôi ở nước ta

30/07/2021
Việt Nam với hệ sinh thái đa dạng thuộc nhóm cao nhất trên thế giới, được đánh giá là nơi có đủ điều kiện quan trọng để phát triển ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, trong nhiều năm nền nông nghiệp nước ta ở trong tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, hiệu quả thấp và sức cạnh tranh chưa cao. Vì vậy, để thúc đẩy nền nông nghiệp phát triển hiệu quả và bền vững hơn Thủ tướng Chính phủ đã ban hành “Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững” vào năm 2013.

Thực tiễn thực hiện đề án đã cho thấy việc chuyển dịch cơ cấu ngành thông qua tăng tỷ trọng chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, đưa chăn nuôi trở thành ngành sản xuất chính phù hợp với xu thế chuyển dịch nền nông nghiệp theo đúng với quy luật giá trị. Để đẩy mạnh phát triển ngành chăn nuôi chúng ta cần giải quyết được các vấn đề quan trọng như con giống, thức ăn, vắc-xin… Trong đó, vắc-xin phòng chống các loại dịch bệnh cho vật nuôi nhằm bảo đảm an toàn cho đàn gia súc, gia cầm là vấn đề vô cùng quan trọng trong để phát triển bền vững của ngành chăn nuôi.

Tiêm phòng vắc-xin cho vật nuôi là một trong những biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả, vừa đảm bảo phát triển chăn nuôi ổn định, bền vững vừa cung cấp thực phẩm an toàn cho người tiêu dùng và bảo vệ môi trường sinh thái.

Cúm gia cầm là một bệnh truyền nhiễm cấp tính của các loài chim, kể cả gia cầm và thủy cầm. Năm 2003, dịch cúm A/H5N1 đã liên tục gây ra nhiều vụ dịch lớn ở hầu hết các tỉnh thành của nước ta và đã gây nên những thiệt hại đáng kể không chỉ cho gia cầm (hàng nghìn tỷ đồng, gây hiệu ứng xã hội xấu và làm giảm nỗ lực xóa đói giảm nghèo của Chính phủ), mà còn lây lan sang người với triệu chứng lâm sang trầm trọng, tỷ lệ tử vong cao. Trên quy mô toàn cầu, dịch cúm A/H5N1 đã lan rộng ở châu Á, châu Âu và châu Phi, không có dấu hiệu dừng lại. Trước thực tiễn đang diễn ra, Viện Công nghệ sinh học (Viện Hàn lâm KHCNVN) đã đề xuất và được phép của Bộ KH&CN cho phép thực hiện đề tài nghiên cứu “Nghiên cứu xây dựng quy trình công nghệ sản xuất vắc xin cúm A/H5N1 cho gia cầm” thực hiện trong năm 2006. Dưới sự chỉ đạo của GS. Lê Trần Bình (nguyên Viện trưởng), PGS. Đinh Duy Kháng cùng với nhiều cán bộ chủ chốt của Viện CNSH đã nghiên cứu thành công quy trình công nghệ sản xuất vắc xin cúm gia cầm dựa trên chủng virus nhược độc được tạo ra bằng kỹ thuật di truyền ngược bởi các nhà khoa học quốc tế và chuyển giao cho Viện. Các nhà khoa học của Viện CNSH đã xây dựng thành công quy trình nhân giống virus nhược độc bằng phôi trứng gà làm vắc xin cúm gia cầm H5N1. Sau đó, Viện đã phối hợp với  TS. Trần Xuân Hạnh (Phó tổng Giám đốc) để tổ chức sản xuất thử nghiệm tại Công ty CP thuốc thú y Trung ương NAVETCO, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Từ năm 2006 - 2011, Công ty NAVETCO đã sản xuất thành công vắc-xin cúm gia cầm H5N1 (tên thương mại là Navet-Vifluvac) vô hoạt nhũ dầu và đã được Cục Thú y (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho phép sản xuất, sử dụng.

Đây là vắc-xin cúm gia cầm đầu tiên do Việt Nam tự nghiên cứu và sản xuất thành công. Vắc xin tạo được có hiệu lực tương đương với vắc-xin nhập và đã được sản xuất hàng trăm triệu liều thay thế cho việc nhập khẩu vắc xin trước đây của Trung Quốc để phòng chống dịch cúm gia cầm do virut cúm A/H5N1 gây nên. Vắc-xin có hiệu giá HI rất cao và khả năng bảo hộ cho gà, vịt hơn 6 tháng, có thể tiêm cho gà con 1-3 ngày tuổi và gà trưởng thành.

Trên cơ sở kết quả của công trình, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCNVN đã trao tặng Giải thưởng Trần Đại Nghĩa năm 2019 cho công trình “Nghiên cứu xây dựng quy trình công nghệ sản xuất vắc-xin cúm gia cầm subtype A/H5N1 ở Việt Nam” với 3 tác giả đại diện của tập thể nghiên cứu là GS. Lê Trần Bình, PGS. Đinh Duy Kháng và TS. Trần Xuân Hạnh. Đây là công trình đáp ứng xuất sắc các tiêu chí của Giải thưởng:

+ Về mặt khoa học: Làm chủ được các công nghệ tiên tiến, các kỹ thuật mới về sinh học phân tử trên thế giới để sản xuất vắc-xin cúm gia cầm phù hợp với điều kiện ở Việt Nam.

+ Về tính thực tiễn: Chủ động tạo nguồn vắc-xin để không phụ thuộc vào nhập ngoại, cân bằng cán cân thương mại cũng như đảm bảo cho sự phát triển bền vững ngành chăn nuôi và sự nghiêp tái cơ cấu ngành nông nghiệp của nước ta.

Bên cạnh đó, kết quả đạt được của công trình còn là sự gắn kết bền vững giữa các nhà quản lý – nhà khoa học – doanh nghiệp mang lại hiệu ích kinh tế, xã hội và môi trường cho cộng đồng người nông dân.

Đến nay, dựa trên nền công nghệ do Viện CNSH chuyển giao Công ty CP thuốc thú y Trung ương NAVETCO đã chủ động sản xuất được các chủng giống gốc virut để sản xuất nhiều loại vắc-xin để phòng bệnh cúm subtype H5N1, Clade 1, Clade 2.3.2.1A và Clade 2.3.2.1C cho gà, vịt, ngan, chim cút ở Việt Nam.

Có thể nói, công trình Nghiên cứu xây dựng quy trình công nghệ sản xuất vắc xin cúm gia cầm subtype A/H5N1 ở Việt Nam được trao tặng Giải thưởng Trần Đại Nghĩa là công trình đầu tiên nghiên cứu thành công vắc-xin cúm gia cầm H5N1 do Viện Công nghệ sinh học thực hiện và đã áp dụng thành công vào sản xuất ở quy mô công nghiệp. Công ty NAVETCO là đơn vị được Cục Thú y (Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn) cấp phép sản xuất, lưu hành vào năm 2012 và từ đó đến nay, hàng trăm triệu liều vắc xin cúm NAVET-VFLUVAC đã được sản xuất, góp phần quan trọng trong việc phòng chống bệnh cúm gia cầm tại Việt Nam. Từ đề tài nghiên cứu năm 2006 đến dự án sản xuất thử nghiệm vắc-xin cúm A/H5N1 năm 2019, chúng ta đã sản xuất thành công vắc-xin cúm gia cầm H5N1 vô hoạt nhũ dầu đạt chất lượng về: vật lý, vô trùng, an toàn và hiệu lực.

Thành công này là minh chứng cho sự hợp tác có hiệu quả giữa các Viện nghiên cứu với các cơ sở sản xuất khoa học công nghệ. Hiện tại với đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật có nhiều kinh nghiệm trong nghiên cứu của Viện Công nghệ Sinh học và đội ngũ cán bộ kỹ thuật trong sản xuất vắc-xin cũng như những trang thiết bị chuyên dùng hiện có của Công ty NAVETCO, việc chủ động sản xuất vắc-xin cúm gia cầm H5N1 đạt chất lượng sử dụng ở quy mô công nghiệp, tiến tới sản xuất thay thế hoàn toàn vắc xin nhập khẩu để phục vụ cho công tác tiêm phòng bệnh cúm cho đàn gia cầm nuôi ở nước ta trong tương lai.

Công trình này là minh chứng rõ nét cho việc học tập tấm gương của GS.VS. Trần Đại Nghĩa: Nghiên cứu khoa học trình độ cao nhưng chú trọng trong ứng dụng thực tiễn và truyền lửa đam mê cho thế hệ mai sau để dòng chảy KH&CN mãi không ngừng.

 

Nguồn tin: Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ
Xử lý tin: Mai Lan


Tags:
Tin liên quan