Phát huy tiềm lực nghiên cứu thành sức mạnh tham mưu chiến lược

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương trong đó có Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đã báo cáo về việc phát huy sức mạnh tổng hợp của đội ngũ cán bộ các viện Hàn lâm, viện nghiên cứu trong tham mưu chiến lược. Các đại biểu cũng trao đổi về những vướng mắc trong công tác nghiên cứu, tham mưu và đề xuất giải pháp.

Toàn cảnh buổi làm việc

Kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận, biểu dương Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và hai Viện Hàn lâm thời gian qua đã tích cực tham gia chuẩn bị nhiều chủ trương, đề án quan trọng với sự đóng góp của đội ngũ cán bộ các cơ quan nghiên cứu, trường đại học và trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, số lượng báo cáo, đề án không phải là thước đo đầy đủ của chất lượng tham mưu. Quan trọng là nghiên cứu phải giúp nhận diện sớm vấn đề, làm rõ nguyên nhân, lựa chọn chính sách và tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, tiềm lực nghiên cứu của đất nước rất lớn nhưng chưa được tổ chức thành sức mạnh chung. Hai Viện Hàn lâm, các viện thuộc bộ, ngành, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia trong, ngoài nước đều có thế mạnh riêng. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương có vai trò kết nối các nguồn lực này với yêu cầu tham mưu của Trung ương; cần xác định đúng vấn đề, huy động đúng người từ sớm và đưa kết quả nghiên cứu vào quyết sách đúng thời điểm. Mục tiêu là xây dựng năng lực nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược đủ mạnh cho Trung ương. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cần xác định vấn đề, đặt yêu cầu nghiên cứu, tích hợp luận cứ và xây dựng phương án tham mưu. Hai Viện Hàn lâm tập trung nghiên cứu chuyên sâu, cung cấp dữ liệu, dự báo, phản biện và chủ động cảnh báo vấn đề mới. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát huy thế mạnh về khoa học tự nhiên, công nghệ; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát huy thế mạnh về thể chế, mô hình phát triển, văn hóa và con người.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tổ chức lực lượng theo vấn đề chiến lược, không chia cắt theo ranh giới cơ quan hay ngành khoa học. Với những vấn đề lớn, cần tập hợp các nhóm mạnh từ hai Viện Hàn lâm, các viện thuộc bộ, ngành, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia đầu ngành; giao rõ người chủ trì, trách nhiệm phối hợp và sản phẩm cần đạt.

Việc đặt hàng nghiên cứu phải rõ ràng nhưng tôn trọng độc lập khoa học. Trung ương và Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phải xác định câu hỏi, thời hạn và yêu cầu đối với sản phẩm, không định trước kết luận. Với đề án lớn, nhà khoa học cần tham gia từ khi xây dựng đề cương; những vấn đề còn nhiều cách nhìn có thể giao các nhóm nghiên cứu song song, tổ chức phản biện độc lập và ghi nhận đầy đủ các ý kiến khác nhau.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu huy động người tài bằng các hình thức linh hoạt, không bó hẹp trong biên chế; sử dụng nhóm nghiên cứu liên ngành, nhóm phản ứng nhanh, chuyên gia kiêm nhiệm, biệt phái có thời hạn; tăng cường kết nối chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế; đồng thời, cần bảo đảm bảo vệ dữ liệu, bí mật và lợi ích quốc gia.

Về xây dựng năng lực nghiên cứu nền và phản ứng nhanh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu nghiên cứu các xu thế trong 10-20 năm, đồng thời có khả năng huy động chuyên gia kịp thời trước những biến động mới. Hai Viện Hàn lâm cần rà soát, mở rộng sử dụng chung hạ tầng nghiên cứu; xây dựng cơ chế để Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các nhóm nghiên cứu tiếp cận dữ liệu theo phân quyền, đúng quy định bảo mật. Trí tuệ nhân tạo là công cụ hỗ trợ, con người chịu trách nhiệm về nhận định và kiến nghị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh lấy đóng góp cho quyết sách làm thước đo của nghiên cứu. Mỗi sản phẩm cần nêu rõ vấn đề cần quyết định, các phương án, lợi ích, chi phí, rủi ro, điều kiện thực hiện và những nội dung còn chưa chắc chắn. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cần phản hồi mức độ sử dụng kết quả nghiên cứu và theo dõi giá trị thực tế sau quyết sách.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị thời gian tới xây dựng Quy chế phối hợp; nâng cao năng lực của Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và hai Viện Hàn lâm; đổi mới cơ chế đãi ngộ chuyên gia; tháo gỡ vướng mắc về thể chế, hạ tầng; lập Báo cáo chiến lược định kỳ và đột xuất.

Nhấn mạnh chất lượng quyết sách phụ thuộc lớn vào khả năng nhìn thấy vấn đề sớm, hiểu rõ các lựa chọn và lường trước hệ quả, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu hình thành năng lực nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong nhiều năm tới. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phải đặt được những câu hỏi đúng, trình Trung ương các phương án có luận cứ, so sánh tác động, rủi ro và điều kiện thực hiện; hai Viện Hàn lâm chủ động phát hiện vấn đề phía trước, đưa tri thức khoa học vào quá trình lựa chọn chính sách.

Trong những năm qua, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) xác định nghiên cứu cơ bản là nền tảng để từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, đồng thời tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có thế mạnh, khả năng hình thành năng lực nội sinh và tạo ra sản phẩm công nghệ.

Để phát triển các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học và công nghệ lượng tử, cần xây dựng nền tảng nghiên cứu đủ mạnh, gắn nghiên cứu cơ bản với phát triển công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ, chuyển giao và sản xuất. Quan điểm này đã được VAST nêu tại Phiên họp lần thứ 38 Liên hiệp các Viện Hàn lâm Khoa học thế giới năm 2025 tại Báo cáo về vai trò của nghiên cứu cơ bản trong phát triển công nghệ chiến lược tại Việt Nam.

Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Trần Hồng Thái tham dự buổi làm việc

Đối với các hướng công nghệ mới, VAST đang tập trung phát triển công nghệ lượng tử; các hướng nghiên cứu được xác định gồm tính toán, truyền thông, cảm biến, vật liệu lượng tử, mật mã hậu lượng tử và những ứng dụng liên quan. VAST đồng thời chú trọng xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh, phát triển hạ tầng nghiên cứu dùng chung, đào tạo nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác quốc tế.

Đẩy mạnh hợp tác về công nghệ chiến lược, ngày 29/6/2026, Thỏa thuận hợp tác chiến lược phát triển hệ sinh thái công nghệ lượng tử giữa VAST, UBND thành phố Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội và Tập đoàn FPT đã chính thức được ký kết.

Các Phó Chủ tịch: TS. Vũ Thanh Mai; GS.TS. Chu Hoàng Hà; GS.TS. Trần Tuấn Anh  cùng Lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm tham dự buổi làm việc

Cùng với đó, VAST tăng cường kết nối với doanh nghiệp trong phát triển các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn. Ngày 25/9/2026 tại Hà Nội, VAST và Tập đoàn Vingroup đã chính thức ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược toàn diện trong việc nghiên cứu và phát triển các công nghệ mũi nhọn. 

Với cách tiếp cận là phát huy thế mạnh nghiên cứu cơ bản, VAST lựa chọn những lĩnh vực có tiềm năng, hình thành đội ngũ và hạ tầng nghiên cứu, đồng thời tăng kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế. Qua đó, kết quả nghiên cứu từng bước được chuyển thành năng lực công nghệ, góp phần thực hiện các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược của đất nước.

Tin: Vân Nga
Xử lý: Hữu Hảo