Phát hiện mới cho khoa học: Loài tảo hai roi Gambierdiscus vietnamensis

17/11/2023

Các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hải dương học; Viện Tài nguyên và Môi trường Biển; Viện Nghiên cứu hệ gen) cùng phối hợp với các nhà khoa học của Đan Mạch và Pháp đã công bố 5 loài Gambierdiscus ở vùng biển Việt Nam: G. australes, G. caribaeus, G. carpenteri, G. pacificus, và một loài mới cho khoa học G. vietnamensis. Tất cả các loài được xác định hình thái dưới kính hiển vi quang học và kính hiển vi điện tử quét, đồng thời việc định loại cũng được hỗ trợ bởi các phân tích phân tử của rDNA (các vùng D1–D3 và D8–D10 của LSU, SSU và ITS1-5.8S-ITS2) dựa trên vật mẫu nuôi cấy được phân lập trong vùng ven bờ và các hải đảo từ Quảng Ninh đến Kiên Giang, Việt Nam trong giai đoạn 2010–2021. Các số đo hình thái từ 30 đến 150 mẫu cho một chỉ tiêu hình thái và 5 chỉ tiêu quan trắc hình thái được thực hiện để có thể phân biệt một số loài.

Sự nhầm lẫn trong định loại giữa các loài Gambierdiscus đã được ghi nhận do sự khác biệt hình thái của chúng không lớn, ví dụ như khó phân biệt giữa các loài Gambierdiscus balechii, G. belizeanus, G. chelonie, G. honu, G. lapillus, G.pacificus,G. lewisii; nhưng chúng khác biệt có ý nghĩa về mặt phân tích di truyền. Loài G. pacificus từ đảo Hải Nam (Trung Quốc) được xác định không đúng và loài này được xem là G. vietnamensis. Những bằng chứng hình thái và phân tử để xác định loài mới Gambierdiscus vietnamensis được công bố trên tạp chí quốc tế uy tín “Journal of Phycology, 2023 số 59:496–517. Đây là một trong số các công trình nổi bật của Viện Hải dương học được công bố trong các tạp chí SCIE uy tín được xếp hạng Q1: Journal of Phycology IF=3.2:  https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jpy.13326.

Một số loài Gambierdiscus sản sinh ra độc tố ciguatera, có thể tích tụ trong các loài cá lớn ăn thịt có khả năng gây ra mối đe dọa lớn cho sức khỏe cộng đồng. Sự ngộ độc Ciguatera (CFP) đã xảy ra do tiêu thụ một số loài cá lớn trong rạn san hô như cá nhồng, cá chình, cá hồng, … ở khu vực Bình Sơn, Tư Nghĩa (Quảng Ngãi), Côn Đảo,… Xác định độc tố gây ngộ độc ciguatera của các loài Gambierdiscus sẽ góp phần cảnh báo cộng đồng về an toàn thực phẩm biển.

Loài Gambierdiscus vietnamensis có nguồn gốc từ Mỹ Hòa (Phan Rang - Tháp Chàm) dòng VNPR012 (ON158649, ON158664, ON158624) sản sinh 40.8 ± 19.6 fg.CTX3C eq. cell-1 và 70.0 ± 44.8 pg.MTX eq. cell-1 (Pisapia et al., 2017). Kết quả nghiên cúu sẽ tạo niềm tin cho các Quốc gia nhập khẩu nguồn cá biển từ Việt Nam.

Hình A-J (chụp dưới kính hiển vi điện tử quét, S.E.M). Gambierdiscus vietnamensis, là loài mới cho khoa học, được tìm thấy ở vùng triều Mỹ Tường (Phan Rang-Tháp Chàm), vịnh Nha Trang và vật mẫu chuẩn thu ở đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) - (holotype) VMO_202205 được lưu giữ ở Bảo tàng Hải dương học, Việt Nam. Mẫu phụ (isotype) C-A-99704 được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Đan Mạch ở Copenhagen.

Nguồn tin: Bản tin Khoa học công nghệ
Xử lý tin: Thanh Hà



Tags:
Tin liên quan