Phát hiện loài Thằn lằn mới Scincella ouboteri ở tỉnh Hòa Bình, miền Bắc Việt Nam

28/11/2024

Khảo sát thực địa tại khu vực núi đá vôi thuộc Khu bảo tồn Thiên nhiên Ngọc Sơn – Ngổ Luông, tỉnh Hòa Bình, nhóm nghiên cứu thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, Viện Nghiên cứu hệ Gen, phối hợp với cán bộ nghiên cứu thuộc Trường Đại học Khoa học tự nhiên, và Vườn thú Cologne, phát hiện và mô tả một loài Thằn lằn bóng mới với tên khoa học Scincella ouboteri dựa trên các phân tích tổng hợp về sinh học phân tử và so sánh hình thái.

Trên thế giới, Giống Scincella Mittleman, 1950 hiện có 37 loài được công nhận, trong đó 13 loài được ghi nhận tại Việt Nam. Tuy nhiên, những nghiên cứu chi tiết về hệ thống học trong giống Scincella tại Việt Nam còn tương đối hạn chế và chưa thực sự được đánh giá toàn diện, hứa hẹn nhiều loài mới được phát hiện cho khoa học. Trong quá trình nghiên cứu thực địa tại các khu rừng núi ở miền Bắc Việt Nam, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy một số loài thằn lằn bóng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Sơn-Ngô Luông, tỉnh Hòa Bình. Dựa trên sự khác biệt về hình thái và phân tử, quần thể Scincella này ở tỉnh Hòa Bình được mô tả là loài mới cho khoa học.

Hình ảnh loài mới Scincella ouboteri ngoài tự nhiên

Phân tích sinh học phân tử, kết quả cho thấy loài Thằn lằn bóng mới ở tỉnh Hòa Bình có sai khác di truyền thấp nhất là ~8% với các loài khác dựa trên phân tích đoạn gen ty thể COI. Hình thái, loài mới này được phân biệt với các loài khác trong giống Scincella với các đặc điểm sau: kích thước trung bình (SVL lên đến 58,6 mm); có 2 vảy thái dương chính; tai ngoài có lỗ mở với 3 hoặc 4 vảy thùy ở rìa trước; có 2 vảy giữa mũi và mắt; có 7 vảy môi trên; 6 hoặc 7 vảy môi dưới; có 2–4 cặp vảy gáy; vảy thân giữa có 30–32 hàng; vảy lưng nhẵn, gồm 6 hàng ngang qua lưng; vảy cạnh đốt sống có 65–73 hàng, không mở rộng; vảy bụng có 65–71 hàng; dưới ngón chi trước IV có 10–12 vảy, dưới ngón chi sau IV có 18–20 vảy; bề mặt lưng và đuôi có màu nâu với một dải sọc đen giữa lưng, rộng bằng hai hàng vảy lưng, hai sọc sáng bên lưng kéo dài từ sau đầu đến giữa đuôi, một sọc đen kéo dài từ lỗ mũi đến mắt và từ góc sau của mắt chạy dọc phần trên của bên sườn và đuôi.

Hình ảnh Mẫu chuẩn của loài mới Scincella ouboteri (mã IEBR 5042) về phần Đầu: A) Nhìn từ bên, B) Nhìn từ lưng, C) Nhìn từ bụng; D) Nhìn từ bụng các ngón chân và E) Nhìn từ bụng các ngón tay

Mặc dù có diện tích lớn là rừng tự nhiên ở tỉnh Hòa Bình, nhưng phạm vi phân bố của loài mới tương đối nhỏ, ước tính chưa đến 2.000km2, ngoài ra còn xuất hiện các tác động gây suy thoái môi trường sống, tuy nhiên chưa kết luận được ảnh hưởng xấu tới loài mới. Nghiên cứu đề xuất cần có những nghiên cứu đánh giá thêm và xét loài mới vào mục “Thiếu dữ liệu - DD” dựa trên danh mục và tiêu chí của Sách đỏ IUCN 2024.

Đường dẫn bài báo công bố:
https://mapress.com/zt/article/view/zootaxa.5428.1.4
Pham et al., 2024, A new skink of the genus Scincella Mittleman, 1950 (Squamata: Scincidae) from Hoa Binh Province, northern Vietnam. Zootaxa 5428 (1): 091-106.

Nguồn tin: TS. Ngô Ngọc Hải – Viện Nghiên cứu hệ Gen
Xử lý tin: Minh Tâm