PGS. TS. Tô Thị Mai Hương - nhà khoa học nữ của USTH, VAST vinh dự nhận Giải thưởng L’Oréal – UNESCO Vì sự phát triển phụ nữ trong khoa học năm 2025

PGS. TS. Tô Thị Mai Hương - nhà khoa học nữ của USTH, VAST vinh dự nhận Giải thưởng L’Oréal – UNESCO Vì sự phát triển phụ nữ trong khoa học năm 2025

PGS.TS. Tô Thị Mai Hương là Phó Trưởng phòng Nghiên cứu, Đổi mới và Hợp tác Quốc tế; Trưởng ban điều hành Trung tâm Đổi mới Sáng tạo và Khởi nghiệp, USTH -VAST Nhà khoa học nữ xuất sắc L’Oréal–UNESCO 2025. Với những đóng góp nổi bật trong nghiên cứu ứng dụng nghiên cứu hệ gen lúa và sinh học phân tử vào nghiên cứu khả năng đáp ứng của cây lúa với các thách thức của biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới một nền nông nghiệp xanh và bền vững, PGS.TS. Tô Thị Mai Hương – nhà nghiên cứu trong lĩnh vực Khoa học Sự sống đã vinh dự là một trong ba nhà khoa học nữ xuất sắc trở thành chủ nhân của giải thưởng này năm 2025.

PGS. TS. Tô Thị Mai Hương là một nhà nghiên cứu tâm huyết trong lĩnh vực Công nghệ Sinh học Nông nghiệp và Sinh lý Thực vật. Nghiên cứu hiện tại của PGS. Hương tập trung vào việc ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen chính xác (prime editing) để thay đổi các gen phân bổ carbon trong cây lúa, nhằm mục đích giảm phát thải khí mê-tan từ ruộng lúa trong khi vẫn duy trì năng suất hạt cao. Công trình này mang lại tiềm năng lớn trong việc đảm bảo an ninh lương thực và chống biến đổi khí hậu thông qua việc tạo ra các giống lúa thân thiện với môi trường, phát thải thấp.

Trong suốt sự nghiệp của mình, PGS. Hương đã đạt được nhiều thành tựu, bao gồm chủ trì các dự án có tầm ảnh hưởng được tài trợ bởi NAFOSTED, VINIF và các tổ chức quốc tế (UKRI, NRF), cũng như công bố trên các tạp chí hàng đầu như Plant Journal. Bà được đánh giá cao về chuyên môn trong hợp tác quốc tế và hướng đi tiên phong trong việc áp dụng chỉnh sửa gen cho nông nghiệp bền vững.

Giải thưởng L’Oréal–UNESCO Vì sự phát triển phụ nữ trong khoa học 2025 vinh dự được công nhận PGS. TS. Tô Thị Mai Hương, tôn vinh sự xuất sắc trong học thuật và sự cống hiến của bà cho khoa học vì cộng đồng. Bà được Hội đồng Giám khảo đề cử cho đề án “Nghiên cứu phát triển giống lúa phát thải khí mê-tan thấp và tiềm năng năng suất cao thông qua việc tối ưu phân bổ carbon trong cây và giảm dịch tiết rễ bằng công nghệ chỉnh sửa gen”.

BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU: Biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức sống còn đối với nhân loại, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực, sức khỏe và hệ sinh thái. Trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, nông nghiệp vừa là nạn nhân vừa là tác nhân lớn góp phần tạo ra khí nhà kính. Mê-tan, một loại khí nhà kính mạnh sinh ra từ hoạt động vi khuẩn trong điều kiện kỵ khí của ruộng lúa, làm tăng nhiệt độ trái đất và đe dọa sự phát triển bền vững của nông nghiệp. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp đột phá giảm phát thải mà không ảnh hưởng năng suất.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU: Đề án giới thiệu hướng tiếp cận đột phá: ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen chính xác (prime editing) để cải tiến cây lúa. Chúng tôi tập trung vào các gen điều hòa phân bổ carbon, can thiệp mức độ biểu hiện gen bằng cách thay đổi vùng uORFs hoặc chèn thêm trình tự tăng cường phiên mã ngắn (STEs) vào trước vùng khởi động. Từ đó, nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của việc chỉnh sửa gen đến năng suất, dịch tiết rễ, hệ vi sinh vật rễ và đặc biệt là mức độ phát thải khí mê-tan.

Xem chi tiết Thông tin ba nhà khoa học nữ đạt giải TẠI ĐÂY

Hình ảnh ba nữ khoa học xuất sắc được trao Học bổng năm 2025

GS. VS. Châu Văn Minh – Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST), Chủ tịch Hội đồng Giám khảo Chương trình Học Bổng Quốc Gia L'Oréal - UNESCO Vì Sự Phát triển Phụ Nữ Trong Khoa Học tại Việt Nam công bố ba nữ khoa học xuất sắc được trao Học bổng năm 2025

Ông Wagih Ahmed, Tổng Giám đốc L’Oréal Vietnam chia sẻ tại sự kiện: “Thế giới cần khoa học, và khoa học cần phụ nữ. Từ năm 2009 đến nay, L’Oreal Vietnam đã bền bỉ thực hiện sứ mệnh tôn vinh và hỗ trợ những nhà khoa học nữ tài năng trên khắp Việt Nam đang ngày đêm nghiên cứu nhằm giải quyết những thách thức lớn nhất của nhân loại qua chương trình học bổng cấp quốc gia và đề cử thành công 3 nhà khoa học nữ cho Giải thưởng Quốc tế danh giá. Chương trình này đã trở thành minh chứng sống động cho thấy khi phụ nữ được trao cơ hội và sự hỗ trợ, họ có thể đạt được những thành tựu phi thường và tạo ra những thay đổi tích cực cho xã hội. Họ là nguồn cảm hứng vô tận cho các thế hệ nhà khoa học trẻ tiếp tục theo đuổi con đường khoa học đầy thách thức nhưng cũng vô cùng vinh quang.”

Ông Wagih Ahmed, Tổng Giám đốc L’Oréal Vietnam và Ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam cùng chia sẻ tại sự kiện

Ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, khẳng định: “Trong hơn một thập kỷ qua tại Việt Nam, UNESCO và L’Oréal đã luôn đồng hành, dựa trên một niềm tin chung: khoa học là ngôn ngữ chung của nhân loại, là động lực quan trọng cho tiến bộ, và khoa học chỉ có thể phát huy tối đa tiềm năng khi phụ nữ được đại diện bình đẳng và trao quyền để dẫn dắt. Việc hỗ trợ phụ nữ trong khoa học không phải là một hành động mang tính biểu trưng —mà là khoản đầu tư cho tương lai chung của tất cả chúng ta.”

Tri ân Hội đồng Giám khảo

Không chỉ dừng ở mục tiêu vinh danh nhà khoa học nữ tại Việt Nam, chương trình còn là bệ phóng để các nhà khoa học Việt Nam bước ra quốc tế và kết nối với giới khoa học thế giới. Những câu chuyện thành công của PGS. TS. Hồ Thị Thanh Vân và Nguyễn Thị Hiệp (Giải thưởng Quốc tế L’Oreal International Rising Talents năm 2022 và 2018) đã chứng minh rằng: Khi rào cản giới được gỡ bỏ, phụ nữ Việt Nam hoàn toàn có thể dẫn dắt những nghiên cứu tiên phong.

Chụp hình lưu niệm cuối buổi Lễ

Lễ trao học bổng năm 2025 mở ra cơ hội tiếp tục hành trình nghiên cứu của các nhà khoa học. Từ cánh đồng lúa đến phòng thí nghiệm chip và cell pin, trí tuệ và đam mê của họ đang góp phần định hình một tương lai bền vững hơn cho Việt Nam và thế giới.

Mai Lan