Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của loài Thiết đinh Cà Ná (Markhamia stipulata var. canaense V.S. Dang)

09/12/2020
Thiết đinh Cà Ná có tên khoa học là Markhamia stipulata var. canaense V.S. Dang, thuộc họ Quao (Bignoniaceae) mới được các nhà khoa học của Viện Sinh học nhiệt đới thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát hiện ở khu vực Cà Ná, tỉnh Ninh Thuận vào năm 2015. Tại thời điểm đó, chưa có bất kỳ nghiên cứu nào về thành phần hóa học cũng như hoạt tính sinh học của loài này ở Việt Nam và trên thế giới.

 

Mẫu cây tươi và khô của cây Thiết đinh Cà Ná

Xuất phát từ mục tiêu tìm kiếm các hoạt chất có khả năng hỗ trợ, điều trị bệnh đái tháo đường và bệnh ung thư từ nguồn nguyên liệu thiên nhiên nhằm nâng cao giá trị sử dụng cũng như góp phần vào kho tàng cây thuốc đặc hữu của Việt Nam, Viện Công nghệ Hoá học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của loài Thiết đinh Cà Ná (Markhamia stipulata var. canaense V.S. Dang)” , mã số STS.ĐT2017-HH05, thời gian thực hiện trong 3 năm từ tháng 6 năm 2017 đến tháng 6 năm 2020 do TS. Nguyễn Tấn Phát làm chủ nhiệm. 

Đề tài đã thu được những kết quả nổi bật như: 

  • Từ lá loài thiết đinh Cà Ná (Markhamia stipulata V.S. Dang) đã phân lập được 13 hợp chất, trong đó có 03 hợp chất mới là acid 1α,3β,7β-trihydroxycycloart-24-en-28-oic (Markhacanasin A, MS04), acid 1α,3β,22-trihydroxycycloart-24-en-28-oic (Markhacanasin B, MS05), acid 1α,3β,7β,24(S),25-pentahydroxycycloartane-28-oic (Markhacanasin C, MS09) và 10 hợp chất lần đầu tiên được phân lập từ loài này là: acid oleanolic (MS01), acid ursolic (MS02), acid 6β,19α-dihydroxyursolic (MS03), luteolin (MS06), apienin 7-O-β-D-glucopyranoside (MS07), luteolin 7-O-β-D-glucopyranoside (MS08), naringenin (MS10), tectoquinone (MS11), mollic acid (MS12) và 2,3-dihydroxypropyl palmitate (MS13).
  • Đã thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào trên 04 hợp chất MS02, MS03, MS04, MS05. Kết quả cho thấy hợp chất Markhacanasin A (MS04) có hoạt tính gây độc trên cả ba dòng tế bào ung thư (ung thư vú MCF-7, ung thư gan HepG2, ung thư cổ tử cung HeLa ở nồng độ 100 µg/mL với phần trăm gây độc tế bào lần lượt là 93,93, 91,25 và 92,74 %). Hợp chất acid ursolic (MS02) có hoạt tính gây độc trên dòng tế bào ung thư cổ tử cung HeLa ở nồng độ 100 µg/mL với phần trăm gây độc tế bào là 86,36 %.
  • Đã thử nghiệm hoạt tính ức chế enzym α-glucosidase trên 02 hợp chất flavonoid MS07, MS08.

Ngoài ra, đề tài cũng đã công bố 02 bài báo trong Tạp chí Quốc tế thuộc Danh mục ISI (cụ thể: 01 bài SCI Phytochemistry Letters và 01 bài SCIE Natural Product Research) và 02 bài báo trong Tạp chí Quốc gia chuyên ngành (Tạp chí Hóa học). 

Đề tài còn đào tạo 2 Thạc sĩ chuyên ngành Hóa hữu cơ và hỗ trợ đào tạo 1 Tiến sĩ chuyên ngành Hóa học các hợp chất thiên nhiên, Khoa Hóa học, Học Viện Khoa học và Công nghệ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. 

Ngày 16/06/2020, Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã họp nghiệm thu nhiệm vụ và đánh giá Đề tài xếp loại Xuất sắc.

Nguồn tin: TS. Nguyễn Tấn Phát, Học Viện Khoa học và Công nghệ


Tags:
Tin liên quan