Lớp học công chúng: “Rắn độc Việt Nam: Đa dạng loài, tầm quan trọng trong nghiên cứu và quản lý tai nạn rắn độc cắn ở Việt Nam”

23/11/2023

Rắn độc cắn được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá là một trong 20 bệnh nhiệt đới bị lãng quên (Neglected Tropical Diseases, NTDs). Trong số gần 3900 loài rắn ghi nhận trên thế giới, có khoảng trên 650 loài là rắn độc chiếm khoảng 17%. Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mỗi năm trên thế giới ước tính có khoảng 5,4 triệu người bị rắn cắn, 50% trong số đó là rắn độc, trong đó khoảng 400.000 người bị tàn tật vĩnh viễn và có khoảng 138.000 ca tử vong do rắn độc cắn. Tai nạn rắn độc cắn là một tai nạn thường gặp ở các nước nhiệt đới. Là điểm nóng về đa dạng sinh học toàn cầu, Việt Nam là nơi cư ngụ của khoảng 60 loài rắn độc. Mỗi năm ở nước ta có khoảng 30.000 trường hợp bị rắn cắn. Tuy nhiên, các nghiên cứu về rắn độc và dịch tễ rắn độc cắn ở Việt Nam còn ít được quan tâm.

Bà Nguyễn Thị Vân Nga – Giám đốc Trung tâm Thông tin – Tư liệu phát biểu khai mạc tại Lớp học công chúng

Tiếp nối chuỗi các sự kiện về bài giảng đại chúng, với mong muốn phổ biến kiến thức về rắn độc và phòng chống rắn độc cắn, ngày 22/11/2023 tại Hà Nội, Trung tâm Thông tin - Tư liệu (ISI) và Viện Nghiên cứu hệ gen (IGR) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) phối hợp tổ chức Lớp học công chúng: “Rắn độc Việt Nam: Đa dạng loài, tầm quan trọng trong nghiên cứu và quản lý tai nạn rắn độc cắn ở Việt Nam” với những chia sẻ của PGS. TS. Nguyễn Thiên Tạo (IGR).

Tại lớp học, PGS.TS. Nguyễn Thiên tạo cho biết, Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới với địa hình và khí hậu khác nhau giữa các miền Bắc, Trung, Nam. Từ đặc điểm tự nhiên đó đã tạo nên sự đa dạng sinh học ở nước ta, trong đó có khoảng 60 loài rắn độc trong tổng số khoảng 230 loài rắn được ghi nhận. Tai nạn do rắn độc cắn ước tính có khoảng 30 nghìn ca/năm ở Việt Nam với tỷ lệ tử vong do rắn độc cắn ở mức tương đối cao là khoảng 80 người/1 triệu dân.

PGS. TS. Nguyễn Thiên Tạo chia sẻ tại Lớp học công chúng

Khi bị nhiễm độc nọc rắn nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của nạn nhân. Ở nước ta, việc chẩn đoán loài rắn độc đã gây ra tai nạn rắn cắn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm lâm sàng, vì vậy mức độ tin cậy hạn chế do các loài rắn độc ở Việt Nam rất đa dạng. Do đặc điểm địa lý khác nhau nên có sự phân bố các loài rắn khác nhau giữa các vùng địa lý. Chính vì vậy, việc xét nghiệm lâm sàng loài rắn độc có ở khu vực này không sử dụng được để phát hiện nọc của loài rắn có ở khu vực khác. Mặt khác khi có mẫu vật các loài rắn được bệnh nhân đưa tới thì bác sĩ cũng gặp rất nhiều khó khăn trong nhận dạng do thiếu các tài liệu tham khảo, thông tin dịch tễ rắn độc cắn. Do vậy, cần có sự hỗ trợ chuyên môn để giám định các loài rắn khi có mẫu vật, cũng như bổ sung thông tin về dịch tễ rắn độc cắn để phát triển các xét nghiệm phát hiện riêng nọc của các loài rắn độc có phân bố ở Việt Nam.

Tại Lớp học công chúng, các đại biểu tham dự được giao lưu, trao đổi và thảo luận với PGS.TS. Nguyễn Thiên Tạo các vấn đề liên quan đến sự đa dạng loài rắn độc; các tai nạn rắn độc cắn; việc xử lý sơ cứu ban đầu và điều trị khi bị rắn độc cắn; thông tin dịch tễ về rắn độc; thông tin về nghiên cứu phát triển sản xuất huyết thanh kháng nọc độc hiện nay ở Việt Nam và trên thế giới;.…

Hiểu được tầm quan trọng trong nghiên cứu và quản lý tai nạn rắn độc cắn ở Việt Nam, bà Nguyễn Thị Vân Nga – Giám đốc Trung tâm Thông tin – Tư liệu dự định trong thời gian tới sẽ sớm tổ chức Lớp học công chúng tại Viện Hàn lâm về vấn đề này dành cho cả các cháu nhỏ ở lứa tuổi học sinh cùng các bậc phụ huynh là cán bộ Viện Hàn lâm. Việc mở các Lớp học công chúng là một trong các hoạt động thường xuyên của Trung tâm Thông tin – Tư liệu dưới sự phối kết hợp với các Viện nghiên cứu chuyên ngành trực thuộc VAST nhằm phổ biến kiến thức khoa học bổ ích cho mọi người.

Một số hình ảnh khác tại lớp học:

Các đại biểu tham dự Lớp học công chúng