Hợp tác giữa Việt Nam và Hoa Kỳ về nâng cao năng lực giám định hài cốt trong chiến tranh

24/07/2023
Sáng ngày 24/7/2023, tại Hà Nội, Viện Công nghệ sinh học (IBT) – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm/VAST) phối hợp với Cơ quan Phát triển Quốc tế của Hoa Kỳ (USAID) và Ủy ban Quốc tế về Người mất tích (ICMP) tổ chức Hội thảo: “Công nghệ mới trong giám định hài cốt trong chiến tranh ở Việt Nam - Báo cáo lần thứ nhất tiến độ Chương trình hợp tác Nâng cao năng lực giám định hài cốt trong chiến tranh”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ nội dung của Kế hoạch thực hiện “Nâng cao năng lực giám định hài cốt trong chiến tranh, giai đoạn thực hiện 2022 – 2024” hợp tác giữa Viện Hàn lâm và ICMP.

Toàn cảnh Hội thảo

Tham dự Hội thảo có GS. TS. Chu Hoàng Hà - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; Bà Kathryne Bomberger - Giám đốc điều hành ICMP; Bà Ritu Tariyal - Giám đốc Phòng Hàn gắn và Phát triển Hòa nhập (RIDO), USAID tại Việt Nam; Ông Lê Công Tiến - Giám đốc Cơ quan Việt Nam tìm kiếm người mất tích (VNOSMP) - MIA - Bộ Quốc phòng; Bà Nguyễn Kim Oanh - Phó trưởng phòng Hồ sơ - Thông tin liệt sĩ, Cục Người có công - Bộ Lao động Thương binh và Xã hội; PGS. Phí Quyết Tiến - Phó viện trưởng Viện Công nghệ sinh học (IBT); TS. Hoàng Hà, Giám đốc Trung tâm giám định ADN (CDI) thuộc IBT; đại diện từ các cơ quan giám định ADN thuộc Bộ Y tế, Bộ Quốc phòng Việt Nam; các nhà khoa học đến từ ICMP và IBT.

Phát biểu khai mạc, GS. TS. Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh: “Xét nghiệm ADN là bước bắt buộc trong quá trình xác định danh tính. Các kết quả giám định ADN hài cốt liệt sỹ tại Viện Hàn lâm thực hiện thành công trong giai đoạn đầu từ những năm 2000 là căn cứ khoa học để Chính phủ quyết định đưa công nghệ giám định ADN trở thành một phương pháp khoa học, tin cậy đối với việc định danh hài cốt liệt sỹ chưa biết thông tin. Quá trình giám định ADN hài cốt hiện đang gặp phải nhiều thách thức lớn như các mẫu hài cốt bị phân hủy cao do thời gian chiến tranh kết thúc đã lâu, nhiều trường hợp thiếu các thông tin thực chứng bổ sung, do đó rất cần phải có một quy trình công nghệ giám định ADN mới có độ tin cậy và hiệu quả cao để thay thế quy trình công nghệ hiện đang sử dụng. Vì vậy Dự án nâng cao năng lực giám định hài cốt trong chiến tranh này của chúng ta có ý nghĩa đặc biệt, giúp Việt Nam để vừa khép lại quá khứ, vừa hướng tới tương lai”.


GS. TS. Chu Hoàng Hà phát biểu khai mạc Hội thảo

Theo GS. TS. Chu Hoàng Hà, từ đầu năm 2023 đến nay, ICMP phối hợp với Viện Hàn lâm đã nỗ lực phát triển và tối ưu các công nghệ phân tích ADN mới bao gồm công nghệ tách chiết ADN nhân và công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) phát hiện và phân tích các chỉ thị SNP (đa hình đơn nucleotide) để giải quyết thách thức của Việt Nam đối với các mẫu hài cốt bị phân hủy mạnh. Sự kiện hôm nay là chứng kiến cho “những nỗ lực nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm và ICMP, những kết quả khả quan trong phòng thí nghiệm của họ từ lựa chọn và hoàn thiện quá trình tách chiết ADN được tiến hành trên các mẫu hài cốt của Việt Nam được thực hiện tại cơ sở của ICMP, thành phố Haag, Hà Lan từ tháng hai đến nay”.

Trong hội thảo, đại diện ICMP, USAID và VNOSMP đã có các bài phát biểu về các cam kết thúc đẩy hợp tác giữa các đơn vị về nâng cao năng lực giám định hài cốt liệt sĩ trong chiến tranh; Bà Kathryne Bomberger, Tổng Giám đốc ICMP đã trình bày tiến trình hợp tác chiến lược giữa ICMP và IBT/VAST và kế hoạch cho giai đoạn kế tiếp; Phía USAID, bà Ritu Tariyal, Giám đốc Phòng Hàn gắn và Phát triển Hòa nhập (RIDO) nhấn mạnh: “Báo cáo khoa học lần thứ nhất này thể hiện sức mạnh của quan hệ đối tác quốc tế với VAST, ICMP, USAID và VNOSMP, cùng hợp lực để giải quyết những thách thức phức tạp và đưa ra các giải pháp bền vững. Cùng nhau, chúng ta học hỏi, tận dụng chuyên môn, kiến thức và nguồn lực để tạo ra sự khác biệt thực  nhằm làm sáng tỏ số phận của 300.000 hài cốt hiện vẫn chưa xác định được danh tính”. Phía USAID và VNOSMP cũng đã đưa ra các cam kết nhằm hỗ trợ thực hiện dự án.

Đại diện ICMP, USAID và VNOSMP phát biểu tại Hội thảo

Ngoài ra, các đại biểu đã thảo luận về khả năng áp dụng và kế hoạch phân tích giải trình tự thế hệ mới trên bộ mẫu đã triển khai dựa trên báo cáo kết quả tách chiết ADN mẫu hài cốt từ phía ICMP.

Triển khai Bản ghi nhớ ý định (MOI) hợp tác về việc hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực giám định hài cốt trong chiến tranh giữa VNOSMP và USAID, Trung tâm Giám định ADN (CDI) thuộc IBT - VAST là đơn vị kỹ thuật chính được giao nhiệm vụ để phối hợp ICMP là đối tác của USAID trong triển khai hợp tác theo khuôn khổ MOI. Kể từ sau khi ký kết Kế hoạch triển khai về hợp tác nâng cao năng lực định danh hài cốt trong chiến tranh vào ngày 31/10/2022, CDI- IBT - VAST đã chủ động và nỗ lực tham gia các hoạt động hợp tác với ICMP với mục tiêu tối ưu hóa công nghệ tách ADN từ mẫu hài cốt, phát triển kỹ thuật phân tích, áp dụng công nghệ giải trình tự thế hệ mới (NGS) trong xác định danh tính những người mất tích trong chiến tranh nhằm nâng cao quy mô giám định và phù hợp với điều kiện của các đơn vị giám định ADN tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

“Với đội ngũ cán bộ có trình độ cao, hệ thống phòng sạch cùng các trang thiết bị được đầu tư và sự hỗ trợ từ các ban ngành, CDI – IBT – VAST được xác định là đơn vị đầu mối tại Việt Nam có năng lực tiếp nhận, thử nghiệm và phát triển công nghệ tiếp nhận từ dự án, đồng thời là đơn vị đầu mối chuyển giao công nghệ với các cơ quan giám định tại Việt Nam”, ông Hoàng Hà, Giám đốc CDI chia sẻ.

Nhân dịp này, thay mặt Viện Hàn lâm, GS.TS. Chu Hoàng Hà cũng gửi lời cảm ơn đến các tổ chức, đơn vị liên quan đã quan tâm và tích cực tham gia vào nhiệm vụ giám định ADN người mất tích trong chiến tranh.


Chụp ảnh lưu niệm

Trước đó, ngày 21/7/2023, Đoàn làm việc Hoa Kỳ do bà Kathryne Bomberger, Giám đốc điều hành Ủy ban Quốc tế về người mất tích (ICMP) làm trưởng đoàn đã có buổi đến thăm và làm việc tại Viện Hàn lâm. Tiếp đoàn về phía Viện Hàn lâm có, GS. TS. Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm, TS. Nguyễn Hoàng Dương, Phó Trưởng ban Hợp tác quốc tế; PGS. TS. Phí Quyết Tiến, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Sinh học (IBT); và TS. Hoàng Hà, Giám đốc Trung tâm Giám định ADN (CDI) thuộc IBT. Chuyến thăm của bà Kathryne Bomberger nằm trong một chuỗi các hoạt động của ICMP tại Việt Nam, trong đó có buổi Báo cáo tiến độ của “Kế hoạch thực hiện nâng cao năng lực giám định hài cốt trong chiến tranh” được ký kết giữa VAST và ICMP tháng 10/2022. Cũng trong chuỗi hoạt động này, ngày 25/7/2023, ICMP sẽ cùng tham gia tiếp đón Đại sứ Hoa Kỳ Marc Knapper thăm Viện Hàn lâm vào đúng ngày kỷ niệm 10 năm quan hệ đối tác toàn diện giữa Hoa Kỳ và Việt Nam, thể hiện sự ủng hộ chính trị mạnh mẽ cho hợp tác của chính phủ hai nước.

 

Minh Tâm

 

 



Tags:
Tin liên quan