Hoàn thành chuyến khảo sát trên vùng biển Việt Nam bằng tàu nghiên cứu “Viện sĩ M.A. Lavrientiev”
Chuyến khảo sát hướng tới mục tiêu thu thập đồng bộ các dữ liệu địa chất, địa vật lý và hải dương học trên thềm lục địa và vùng biển Việt Nam, nhằm phục vụ nghiên cứu địa chất, đánh giá tiềm năng tài nguyên. Trên thực địa, đoàn công tác tiến hành lấy mẫu trầm tích, mẫu khoáng sản biển sâu, mẫu nước và mẫu khí. Song song với hoạt động lấy mẫu, các tuyến khảo sát từ trường, trọng lực và đo đạc hải dương học cũng được triển khai.
Bên cạnh các mục tiêu khoa học, chuyến khảo sát còn góp phần quan trọng trong việc tăng cường năng lực đánh giá tài nguyên – môi trường biển của Việt Nam. Đây cũng là dịp để hai bên củng cố và mở rộng hợp tác khoa học biển thông qua chia sẻ chuyên gia, công nghệ, dữ liệu và phương pháp nghiên cứu tiên tiến, hướng tới hình thành mạng lưới nghiên cứu biển sâu bền vững và lâu dài giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Hoạt động khảo sát còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc khẳng định sự hiện diện khoa học của Việt Nam trên Biển Đông, thể hiện cam kết của Việt Nam trong nỗ lực nâng cao năng lực nghiên cứu biển, mở rộng hợp tác quốc tế và chủ động tham gia các chương trình khoa học lớn trong khu vực. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao vị thế của Việt Nam trong nghiên cứu hải dương học, địa chất biển và khoa học Trái đất trong thời kỳ hội nhập.
Để báo cáo kết quả sơ bộ của chuyến khảo sát chung Việt Nam – Nga lần thứ hai, ngày 21 tháng 11 năm 2025, tại Hà Nội, Viện Các Khoa học Trái đất (IES VAST) và Viện Hải dương học Thái Bình Dương mang tên Viện sĩ V.I. Il’ichev (POI FEB RAS) đồng chủ trì tổ chức “Hội thảo báo cáo kết quả sơ bộ của chuyến khảo sát chung Việt Nam – Nga lần thứ hai trên vùng biển Việt Nam bằng tàu nghiên cứu khoa học Viện sĩ M.A. Lavrientiev”. Các công trình nghiên cứu chi tiết cũng sẽ được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế trong giai đoạn 2026 - 2028.
Tham dự Hội thảo có đại diện Lãnh đạo IES VAST; Lãnh đạo Ban Hợp tác quốc tế VAST; Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học Nga (trực tuyến); Lãnh đạo các Bộ, ban, ngành, các đơn vị liên quan và toàn thể các nhà khoa học Việt – Nga thực hiện chuyển khảo sát.
TS. Nguyễn Xuân Anh – Viện trưởng Viện Các Khoa học Trái đất phát biểu khai mạc Hội thảo
Chuyến khảo sát lần này được xem là một dấu mốc quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong hợp tác nghiên cứu biển sâu giữa hai Viện Hàn lâm, góp phần tăng cường hiểu biết về địa chất, địa vật lý và tiềm năng tài nguyên của vùng thềm lục địa Việt Nam, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực khoa học biển và biến đổi khí hậu. Các nội dung nghiên cứu tập trung vào việc khảo sát đặc điểm địa chất, địa vật lý, hải dương học khu vực thềm lục địa Việt Nam; thu thập mẫu trầm tích, nước biển và khí; đánh giá tiềm năng khoáng sản, khí tự nhiên; cũng như nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động kiến tạo và biến đổi khí hậu đối với hệ thống biển – đảo Việt Nam.
Hình ảnh chuyến khảo sát chung Việt Nam – Nga lần thứ hai trên vùng biển Việt Nam bằng tàu nghiên cứu khoa học Viện sĩ M.A. Lavrientiev
Tham gia chuyến khảo sát có hơn 30 nhà khoa học và kỹ thuật viên Việt Nam và Liên bang Nga. Phía Việt Nam bao gồm các đơn vị thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam như Viện Các Khoa học Trái đất, Viện Khoa học Công nghệ Năng lượng và Môi trường, Viện Hải dương học. Phía Nga có sự tham gia của Viện Hải dương học Thái Bình Dương (POI FEB RAS) cùng các viện và trung tâm nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga – Chi nhánh Viễn Đông. Trong hơn một tháng làm việc liên tục trên biển, đoàn khảo sát đã hoàn thành hàng chục tuyến đo đạc địa vật lý, hải dương học với tổng chiều dài hàng nghìn kilômét, thu thập hàng trăm mẫu trầm tích, nước biển và địa hóa khí. Kết quả ban đầu ghi nhận được nhiều dị thường địa hóa khí, các dấu hiệu trầm tích chứa methane và hydrocarbon nhẹ, cùng với dữ liệu địa vật lý và hải dương học có giá trị cao. Những kết quả này sẽ góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu về địa chất và tài nguyên của thềm lục địa Việt Nam, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu biển sâu và hợp tác quốc tế của hai Viện Hàn lâm. Các mẫu vật và dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích tại các phòng thí nghiệm chuyên sâu của Viện Các Khoa học Trái đất (IES VAST) và POI FEB RAS.
Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, TS. Nguyễn Xuân Anh – Viện trưởng Viện Các Khoa học Trái đất cho biết, Hội thảo lần này nhằm giới thiệu những kết quả sơ bộ của Chuyến khảo sát chung Việt Nam – Nga lần thứ hai trên thềm lục địa Việt Nam. Đây là hoạt động khoa học có ý nghĩa đặc biệt, đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác khảo sát biển xa bờ giữa IES VAST và POI FEB RAS. Chuyến khảo sát được triển khai trong điều kiện thời tiết hết sức phức tạp nhưng nhờ tinh thần trách nhiệm và sự chuyên nghiệp của thủy thủ đoàn cùng đội ngũ nhà khoa học, chuyến khảo sát đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn. Đặc biệt, đoàn khảo sát đã thu thập được số lượng mẫu trầm tích vùng biển sâu trên thềm lục địa Việt Nam với mật độ dày, bổ sung quan trọng cho nguồn dữ liệu thực địa vốn còn rất hạn chế tại khu vực này. Đây là những mẫu vật có giá trị lớn về mặt khoa học, góp phần tăng cường hiểu biết về đặc điểm tự nhiên của thềm lục địa và hỗ trợ xây dựng các định hướng nghiên cứu dài hạn về biển và đại dương.
TS. Nguyễn Xuân Anh khẳng định, trong giai đoạn tiếp theo, IES VAST sẽ tiếp tục kiên định với các định hướng chiến lược trọng tâm. Trong đó, hợp tác quốc tế luôn là một trụ cột quan trọng. Việc duy trì các chuyến khảo sát chung, chia sẻ dữ liệu, trao đổi chuyên gia và phát triển các chương trình nghiên cứu song phương – đa phương sẽ tiếp tục là động lực lớn trong chiến lược hội nhập và phát triển của Viện. IES VAST rất trân trọng mối quan hệ hợp tác lâu dài với FEB RAS và mong muốn tiếp tục mở rộng các chương trình hợp tác có quy mô, có chiều sâu và mang tầm nhìn dài hạn.
Lãnh đạo FEB RAS (trực tuyến) phát biểu tại Hội thảo
Phát biểu (trực tuyến) tại Hội thảo, GS.VS. Yury Kulchin, Chủ tịch FEB RAS gửi lời chúc mừng các tập thể khoa học đã hoàn thành chuyến khảo sát và đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ; đồng thời chúc mừng VAST nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành lập - một chặng đường đầy ý nghĩa, được ghi dấu bằng những thành tựu khoa học xuất sắc và sự đóng góp tích cực của Viện Hàn lâm vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Ông cho biết, năm nay là một năm đặc biệt, đánh dấu kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga. Đáng chú ý là trong năm nay, các nhà khoa học của hai nước đã tổ chức được hai chuyến khảo sát biển chung. Chuyến thứ nhất được tiến hành trên tàu nghiên cứu khoa học “Viện sĩ Oparin”, do Viện Hóa sinh hữu cơ Thái Bình Dương thuộc Phân viện Viễn Đông của Viện Hàn lâm Khoa học Nga phối hợp với Viện Hải dương học của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức. Chuyến thứ hai được tổ chức bởi Viện Hải dương học Thái Bình Dương thuộc Phân viện Viễn Đông của Viện Hàn lâm Khoa học Nga, phối hợp với Viện Khoa học Trái đất của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Thừa lệnh Ban Lãnh đạo VAST, TS. Lê Quỳnh Liên – Trưởng Ban Hợp tác quốc tế phát biểu tại Hội thảo
Thừa lệnh Ban Lãnh đạo VAST phát biểu tại Hội thảo, TS. Lê Quỳnh Liên – Trưởng Ban Hợp tác quốc tế nhấn mạnh những kết quả đạt được là rất đáng khích lệ, đã thể hiện được vai trò tiên phong của Viện Các Khoa học Trái đất (IES VAST) trong việc thúc đẩy các nghiên cứu liên ngành về biển và thềm lục địa, đặc biệt là hướng tiếp cận khoa học về các vùng biển sâu – không gian chiến lược cho nghiên cứu và phát triển kinh tế biển dài hạn của Việt Nam; Đồng thời khẳng định, hợp tác quốc tế, đặc biệt là hợp tác khoa học với Liên bang Nga, luôn là một trong những định hướng ưu tiên hàng đầu của VAST. TS. Lê Quỳnh Liên cũng đánh giá cao những nỗ lực của IES VAST và POI FEB RAS trong việc duy trì và phát triển chương trình khảo sát chung, cũng như sự đồng hành của các cơ quan quản lý và các chuyên gia của hai nước.
Tại Hội thảo, đại diện Lãnh đạo IES VAST và POI FEB RAS đều khẳng định, chuyến khảo sát thành công không chỉ mang lại nguồn dữ liệu quý giá về địa chất và địa vật lý vùng biển Việt Nam mà còn là biểu tượng cho tình hữu nghị, hợp tác lâu dài và bền vững giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong lĩnh vực khoa học biển, góp phần thúc đẩy phát triển tri thức và bảo vệ môi trường biển trong khu vực Đông Nam Á – Thái Bình Dương.
Một số hình ảnh khác tại Hội thảo:
Các nhà khoa học báo cáo kết quả tại Hội thảo
Chụp ảnh lưu niệm
Minh Tâm
