Hoa Kỳ bàn giao trang thiết bị, vật tư, hóa chất và quy trình xét nghiệm ADN cho Việt Nam nhằm phục vụ giám định hài cốt chưa định danh trong chiến tranh tại Việt Nam

Tham dự buổi lễ còn có các đại diện lãnh đạo của các Cơ quan, Bộ/Ngành hai nước gồm: Cơ quan Kiểm kê Quân nhân Mất tích và Tù binh Chiến tranh Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ (DPAA); Đại sứ quán Hoa Kỳ; Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID); Viện Hòa Bình Hoa Kỳ; Ủy ban quốc tế về Tìm kiếm người mất tích (ICMP) và Cơ quan Việt Nam Tìm kiếm Người Mất tích (VNOSMP); Bộ Ngoại giao; Bộ Nội vụ; Bộ Quốc phòng; Viện Sinh học – VAST; Ban hợp tác quốc tế - VAST… 

Đại diện lãnh đạo của Viện Sinh học - VAST, ICMP trao biên bản bàn giao thiết bị của Dự án

Phát biểu tại buổi lễ, GS.TS. Chu Hoàng Hà – Phó Chủ tịch VAST cho biết, gần hai năm qua trong quá trình thực hiện Dự án, các nhà khoa học của Viện Sinh học và các chuyên gia quốc tế từ ICMP đã nỗ lực không ngừng để phát triển, tối ưu hóa và chuyển giao công nghệ phân tích ADN hài cốt liệt sĩ tiên tiến trên nền kỹ thuật giải trình tự thế hệ mới (NGS), dựa trên các chỉ thị SNP phù hợp với điều kiện đặc thù của Việt Nam do phần lớn các mẫu hài cốt đã bị phân hủy nặng sau nhiều thập kỷ trong môi trường nhiệt đới nóng ẩm. Các kết quả thu được từ Dự án rất đáng ghi nhận: tỷ lệ chiết tách thành công ADN từ các mẫu hài cốt tăng từ 22% lên tới 70%, minh chứng cho một bước tiến quan trọng về công nghệ. Việc giải trình tự gen và phân tích chỉ thị SNP đã mở ra khả năng khớp nối với thân nhân có quan hệ huyết thống xa đến 4 hoặc 5 thế hệ – điều chưa từng đạt được trước đây. Đây là lần đầu tiên các chuyên gia đã chứng minh được tính khả thi của việc áp dụng công nghệ tiên tiến với nền tảng kỹ thuật SNP-NGS vào công tác giám định ADN hài cốt liệt sĩ Việt Nam, góp phần vào nỗ lực nhân đạo đầy ý nghĩa mà cả hai quốc gia cùng theo đuổi. 

GS.TS. Chu Hoàng Hà - Phó Chủ tịch VAST phát biểu tại buổi lễ

Có thể thấy các trang thiết bị, cơ sở vật chất được tiếp nhận và đưa vào vận hành là bước tiến quan trọng trong quá trình triển khai Dự án, giúp các nhà khoa học của VAST nâng cao năng lực kỹ thuật và làm chủ công nghệ phân tích ADN hiện đại, cho phép áp dụng trên quy mô lớn một cách hiệu quả, đáp ứng yêu cầu khắt khe từ các mẫu hài cốt lâu năm, mở ra khả năng khớp nối dữ liệu ADN giữa mẫu hài cốt và mẫu thân nhân có quan hệ huyết thống xa đến 4 hoặc 5 thế hệ.

Phó Chủ tịch Chu Hoàng Hà cho biết thêm, kể từ ngày 01/7/ 2025, việc quản lý nội dung thuộc khuôn khổ Dự án sẽ được chuyển giao từ USAID sang Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và do Ban Chính trị thuộc Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội là đơn vị trực tiếp giám sát và thực hiện các phần việc còn lại theo tiến độ Dự án được phê duyệt. Sự điều chuyển này khẳng định cam kết lâu dài của Chính phủ Hoa Kỳ đối với các chương trình nhân đạo tại Việt Nam. Đồng thời, cam kết này cũng mở ra cơ hội phối hợp sâu rộng hơn nữa giữa các cơ quan chuyên môn của hai nước, các chuyên gia quốc tế trong các giai đoạn triển khai tiếp theo của Dự án.

Ngài Marc Knapper - Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hoa Kỳ tại Việt Nam phát biểu tại buổi lễ

Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hoa Kỳ, ngài Marc Knapper cho biết, sự kiện là minh chứng cho những gì mà quan hệ đối tác của chúng ta có thể làm được. Trong bối cảnh hai quốc gia kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ song phương, chúng ta tái khẳng định cam kết chung trong việc khắc phục hậu quả chiến tranh, thông qua hợp tác khoa học và công nghệ để mang lại câu trả lời cho các gia đình. Các kết quả đạt được cho thấy sự cam kết và nỗ lực của cả hai bên. Ngài Marc Knapper cũng bày tỏ hy vọng thông qua việc chuyển giao, thiết bị, phòng thí nghiệm và bằng việc sở hữu công cụ giám định ADN hiện đại và tiên tiến, trong thời gian tới các bên tham gia sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ để triển khai Dự án quy mô rộng lớn hơn và đạt được nhiều kết quả hơn. 

Buổi lễ diễn ra trong bối cảnh hai nước Việt Nam - Hoa Kỳ kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1995–2025). Đặc biệt, từ tháng 9/2023, hai nước đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, tạo nền tảng vững chắc để mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực cùng quan tâm, trong đó có hợp tác nhân đạo và khắc phục hậu quả chiến tranh. Đây là một dấu mốc ý nghĩa trong hợp tác nhân đạo, khắc phục hậu quả chiến tranh, đồng thời thể hiện cam kết từ Chính phủ hai nước trong việc cùng hướng đến tương lai dựa trên nền tảng của khoa học, công nghệ và giá trị nhân đạo.

Một số hình ảnh khác tại buổi lễ: 

 
Toàn cảnh buổi lễ

    
Đại diện Trung tâm Giám định ADN - Viện Sinh học và Ủy ban quốc tế về người mất tích (ICMP) báo cáo tình hình triển khai Dự án

Đại diện lãnh đạo của VAST, ICMP, Đại sứ quán Hoa Kỳ, MFA, MND, MOHA... chứng kiến gắn biển chứng nhận Dự án
 
Thăm quan Phòng thí nghiệm
 
Chụp ảnh lưu niệm
 

Minh Tâm