Hiện trạng bảo tồn và đặc điểm sinh thái của loài cực kỳ nguy cấp Thằn lằn ngón Tà Kóu (Cyrtodactylus takouensis) tại Việt Nam

Thằn lằn ngón Tà Kóu (Cyrtodactylus takouensis) là loài đặc hữu của Việt Nam, được phát hiện lần đầu tiên tại khu vực núi Tà Kóu, tỉnh Bình Thuận. Loài này hiện được xếp vào nhóm Cực kỳ nguy cấp (CR) trong Danh lục Đỏ của IUCN do phạm vi phân bố hẹp và số lượng cá thể ít. Nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát thực địa nhằm đánh giá đặc điểm sinh thái, hiện trạng quần thể và các nhân tố tác động đến loài.

Cá thể và sinh cảnh loài Thằn lằn ngón Tà Kóu

Các khảo sát được thực hiện tại núi Tà Kóu, nơi loài sinh sống chủ yếu trên các khối đá granit ở độ cao từ 265–694 m so với mực nước biển. Tổng cộng quan sát được 243 cá thể, trong đó 148 cá thể trong mùa khô và 95 cá thể trong mùa mưa. Kích cỡ quần thể được ước tính khoảng 315 cá thể trong mùa khô và 180 cá thể trong mùa mưa. Mật độ trung bình dao động khoảng 12–13 cá thể/km², cho thấy quần thể có quy mô nhỏ và bị giới hạn trong phạm vi hẹp.

Loài này chỉ được tìm thấy trên các khối đá granit trơ hoặc có phủ rêu, địa y và rễ cây nhỏ. Nhiệt độ môi trường tại nơi ghi nhận dao động từ 22–30°C, độ ẩm trung bình 62–82%. Phần lớn cá thể hoạt động vào ban đêm, chủ yếu trong tư thế treo trên mặt đá và ở trạng thái nghỉ. Độ che phủ tán rừng trung bình đạt 86–90%, phản ánh sự phụ thuộc của loài vào các khu vực có độ che phủ thực vật cao.

Đặc điểm sinh cảnh và hành vi của loài Thằn lằn ngón Tà Kóu

Các hoạt động du lịch và xây dựng cơ sở hạ tầng trên núi Tà Kóu, đặc biệt là tuyến cáp treo và lượng du khách tăng cao, đã gây xáo trộn môi trường sống của loài. Ngoài ra, rác thải nhựa và sự xuất hiện của ký sinh trùng được ghi nhận là những yếu tố tiềm ẩn tác động tới quần thể. Các tuyến khảo sát cho thấy mật độ cá thể thấp hơn đáng kể ở những khu vực có tần suất hoạt động du lịch cao.

Các mối đe doạ tới quần thể loài

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà khoa học Viện Sinh học chỉ ra rằng việc thiết lập các biện pháp bảo tồn khẩn cấp cho quần thể Thằn lằn ngón Tà Kóu là cấp thiết, bao gồm tăng cường giám sát và tuần tra tại khu vực sinh cảnh đá granit, hạn chế lượng khách du lịch vào vùng lõi của khu bảo tồn và nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường sống tự nhiên. Bên cạnh đó, nên tiến hành nghiên cứu sâu hơn về tác động của ký sinh trùng và biến đổi khí hậu đối với sức khỏe và khả năng sinh tồn của loài.

Link bài báo liên quan:
https://www.researchgate.net/publication/395425840_Population_Status_and_Ecological_Features_of_the_Endemic_and_Critically_Endangered_Ta_Kou_Bent-Toed_Gecko_Cyrtodactylus_takouensis_in_Vietnam

Cung cấp tin: TS. Ngô Ngọc Hải - Viện Sinh Học
Xử lý tin: Minh Tâm