AI trong nghiên cứu toán học: Công cụ mới, nhưng con người vẫn giữ vai trò quyết định
20/09/2026
Báo Nhân Dân ngày 20/9/2026 đăng bài “Ứng dụng AI nghiên cứu toán học”, ghi nhận ý kiến của nhiều nhà khoa học về những thay đổi mà trí tuệ nhân tạo đang tạo ra đối với nghiên cứu toán học, đồng thời chỉ ra giới hạn của công nghệ này.
Theo PGS.TS. Đoàn Trung Cường, Phó Viện trưởng Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, AI đang tham gia ngày càng sâu vào quá trình nghiên cứu toán học: từ hỗ trợ xử lý thông tin, tìm kiếm và phát hiện các mối liên hệ đến gợi ý hướng tiếp cận cho những bài toán phức tạp. Đây là những khả năng mở ra thêm cơ hội cho sự phát triển của toán học hiện đại.
GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của toán học đối với sự phát triển của khoa học và công nghệ hiện đại. Những bước tiến về năng lực tính toán và trí tuệ nhân tạo đều có nền tảng từ các thành tựu toán học, qua đó góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả trong nhiều lĩnh vực.
Ở một góc nhìn khác, GS. Đào Hải Long, giảng viên Khoa Toán, Đại học Kansas (Hoa Kỳ), cho rằng AI đang tiến gần hơn tới khả năng tự học và thực hiện một phần quy trình nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, AI vẫn chưa thể thay thế tư duy của nhà toán học, đặc biệt ở khả năng hình thành ý tưởng, khái niệm và lý thuyết mới.
Những vấn đề được Báo Nhân Dân đề cập cũng tiếp nối chủ đề của Bài giảng đại chúng “Toán học và Trí tuệ nhân tạo” do Viện Toán học tổ chức trước đó. Tại bài giảng, GS. Daniel Litt đã giới thiệu một số công cụ AI đang được sử dụng trong nghiên cứu toán học như Prism, Refine.ink, Coarse.ink, Codex, Claude Code, Aristotle, Gauss và ProofCouncil, hỗ trợ từ lập trình, hoàn thiện bản thảo đến kiểm chứng lập luận và chứng minh toán học.
Một thông điệp đáng chú ý từ bài giảng là AI đang chuyển dần từ một công cụ hỏi - đáp thành một “trợ lý nghiên cứu”. Dù vậy, nhà khoa học vẫn là người đặt vấn đề, lựa chọn hướng đi và quyết định giá trị khoa học nào đáng để theo đuổi. Đây cũng là điểm gặp nhau trong các ý kiến được Báo Nhân Dân ghi nhận: khai thác AI hiệu quả cần đi cùng tư duy độc lập, năng lực đặt câu hỏi và nền tảng toán học vững chắc.
Mời bạn đọc xem bài viết “Ứng dụng AI nghiên cứu toán học” trên Báo Nhân Dân:
Xử lý tin: Mai Lan
