Đột phá công nghệ nối dài hành trình tri ân

07/07/2026

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng hành trình tìm lại tên cho những người đã ngã xuống vẫn chưa khép lại. Khi thời gian làm phai mờ dấu vết, ADN trong nhiều hài cốt bị phân hủy, hồ sơ thất lạc và nhân chứng ngày một ít đi, khoa học và công nghệ trở thành chìa khóa để giải mã những khoảng trống mà lịch sử để lại.

Theo chân các cán bộ Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) trong những ngày tháng Bảy tri ân, chúng tôi cảm nhận rõ sự cẩn trọng trong từng công đoạn giám định. Với họ, mỗi mảnh xương hay chiếc răng không chỉ là một mẫu vật, mà là dấu tích của một người lính cùng niềm mong mỏi kéo dài hàng chục năm của biết bao gia đình. Vì thế, dù áp lực rất lớn, mỗi kết luận chỉ được đưa ra khi có đủ cơ sở khoa học xác thực.

Qua trao đổi với Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phí Quyết Tiến và Tiến sĩ Trần Trung Thành, có thể thấy điểm chung trong nhận định là những đột phá của công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới NGS-SNP đang mở ra bước ngoặt cho công tác xác định danh tính liệt sĩ. Công nghệ này cho phép phân tích đồng thời hàng nghìn chỉ thị di truyền ngay cả trên các mẫu ADN bị phân hủy nặng, mở rộng khả năng đối chiếu với thân nhân nhiều thế hệ và tạo nền tảng xây dựng cơ sở dữ liệu ADN quốc gia. Đặc biệt, hiệu suất tách chiết ADN từ hài cốt đã tăng từ khoảng 22% lên hơn 80%, mang lại hy vọng cho nhiều trường hợp trước đây gần như không thể xác định danh tính.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng thách thức vẫn còn rất lớn khi ước tính còn khoảng 200.000-300.000 mẫu hài cốt cần giám định, trong khi năng lực hiện nay mới đáp ứng khoảng 1.000-2.000 mẫu mỗi năm. Để rút ngắn hành trình tri ân, cần tiếp tục đầu tư đồng bộ về công nghệ, trang thiết bị và nhân lực, đồng thời mở rộng năng lực giám định thông qua hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ.

Những nỗ lực mà Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đang triển khai cùng các đối tác quốc tế được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để hành trình đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi của mình được đẩy nhanh trong thời gian tới.

Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trân trọng giới thiệu nội dung bài viết: "Đột phá công nghệ nối dài hành trình tri ân" tại link dưới đây:

https://nhandan.vn/dot-pha-cong-nghe-noi-dai-hanh-trinh-tri-an-post973984.html?gidzl=uNoo9w9g81dlPB8YhNSb7kPWiYko8IT1h3IoA-Kd8qRxPBP_jo4XGFGmjdcuSoHCeMRc9JHw8ACCgcqY60

Nghiên cứu giải trình tự gien thế hệ mới tại Trung tâm Giám định ADN. (Ảnh: MINH ĐỨC)