Đảo ngược chứng mất trí nhớ liên quan đến tuổi tác ở chuột

15/09/2021
Trong một nghiên cứu được công bố tháng 7 vừa qua trên tạp chí Molecular Psychiatry, các nhà khoa học thuộc trường Đại học Cambridge và Đại học Leeds đã thành công trong việc đảo ngược tình trạng mất trí nhớ do tuổi tác ở chuột và cho biết khám phá của họ có thể dẫn đến việc phát triển các phương pháp điều trị để ngăn ngừa chứng mất trí nhớ ở người khi về già.

Nhóm nghiên cứu chỉ ra rằng những thay đổi trong ma trận ngoại bào của não dẫn đến chứng mất trí nhớ khi lão hóa, nhưng có thể đảo ngược điều này bằng cách sử dụng phương pháp điều trị di truyền.

Các bằng chứng gần đây đã cho thấy vai trò của các mạng lưới quanh thần kinh (perineuronal nets - PNNs) trong khả biến thần kinh (là khả năng học hỏi, thích nghi của não) và tạo ký ức. Mạng lưới quanh thần kinh (PPNs) là các cấu trúc giống như sụn, phần lớn chúng bao quanh các tế bào thần kinh ức chế trong não. Chức năng chính của chúng là kiểm soát tính mềm dẻo trong não (tính khả biến thần kinh).


Hình ảnh minh họa về tế bào thần kinh

PNNs có chứa các hợp chất được gọi là chondroitin sulphat. Một số trong số này, chẳng hạn như chondroitin 4-sulphat, ức chế sự khả biến thần kinh; những chất khác, chẳng hạn như chondroitin 6-sulphat, thúc đẩy sự khả biến thần kinh. Khi chúng ta già đi, sự cân bằng của các hợp chất này thay đổi và khi mức độ chondroitin 6-sulphat giảm thì khả năng học hỏi và hình thành ký ức mới của chúng ta thay đổi, dẫn đến sự suy giảm trí nhớ do tuổi tác.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Cambridge và Đại học Leeds đã tiến hành nghiên cứu xem liệu việc điều chỉnh thành phần chondroitin sulphat của các PNNs có thể khôi phục lại tính khả biến thần kinh và giảm bớt tình trạng suy giảm trí nhớ do tuổi tác hay không. Để làm được điều này, nhóm các nhà khoa học đã nghiên cứu những con chuột 20 tháng tuổi (những con chuột được coi là rất già trong nghiên cứu) và sử dụng một bộ thử nghiệm cho thấy những con chuột có biểu hiện suy giảm trí nhớ hơn so với những con chuột 6 tháng tuổi.

Một thử nghiệm liên quan đến việc xem những con chuột có nhận ra một vật thể hay không. Con chuột được đặt ở đầu của một mê cung hình chữ Y và chúng được để lại đó để khám phá hai đối tượng giống hệt nhau được đặt ở đầu cuối của hai nhánh mê cung. Sau một thời gian ngắn, con chuột một lần nữa được đưa vào mê cung, nhưng lần này một nhánh mê cung chứa một đối tượng mới, trong khi nhánh còn lại chứa một đối tượng cũ. Các nhà nghiên cứu đã đo lượng thời gian con chuột dành để khám phá từng đối tượng để xem liệu nó có nhớ đối tượng từ nhiệm vụ trước đó hay không. Kết quả cho thấy những con chuột già ít có khả năng nhớ đồ vật nhiều hơn.

Nhóm nghiên cứu đã điều trị những con chuột già bằng cách sử dụng một 'vector virus', một loại virus có khả năng tái tạo lại lượng chondroitin 6-sulphat đối với các PNN và kết quả cho thấy trí nhớ đã được khôi phục hoàn toàn ở những con chuột già ở mức tương tự như những con chuột trẻ tuổi hơn.

Tiến sĩ Jessica Kwok từ Trường Khoa học Y sinh tại Đại học Leeds cho biết: "Khi sử dụng phương pháp điều trị này, trí nhớ và khả năng học hỏi của những con chuột già được khôi phục lại ở mức mà chúng chỉ có thể có được khi chúng trẻ hơn nhiều.”

Để khám phá vai trò của chondroitin 6-sulphat trong việc mất trí nhớ, các nhà nghiên cứu đã lai tạo ra những con chuột mà đã được cải biến gen. Ngay ở tuần thứ 11, những con chuột này đã có dấu hiệu mất trí nhớ sớm. Tuy nhiên, việc tăng mức độ chondroitin 6-sulphate bằng cách sử dụng vector virus đã khôi phục trí nhớ và khả biến thần kinh của chúng về mức tương tự như những con chuột khỏe mạnh.

Giáo sư James Fawcett từ Trung tâm John van Geest for Brain Repair tại Đại học Cambridge cho biết: "Điều thú vị là mặc dù nghiên cứu của chúng tôi chỉ ở chuột, nhưng cơ chế hoạt động tương tự như ở người - các phân tử và cấu trúc trong bộ não của con người cũng giống như não của loài gặm nhấm. Điều này cho thấy có thể ngăn chặn sự phát triển chứng mất trí nhớ ở người khi về già."

Nhóm nghiên cứu đã nghiên cứu được một loại thuốc tiềm năng. Khi dùng hợp chất này cho chuột và chuột cống, nó có thể phục hồi trí nhớ trong quá trình lão hóa và cũng giúp cải thiện sự phục hồi trong chấn thương tủy sống. Các nhà nghiên cứu đang tiếp tục điều tra xem liệu nó có thể giúp giảm bớt tình trạng mất trí nhớ ở các mẫu động vật mắc bệnh Alzheimer hay không.

Nghiên cứu trên được tài trợ bởi Tổ chức Nghiên cứu Bệnh Alzheimer Vương quốc Anh, Hội đồng Nghiên cứu Y khoa, Hội đồng Nghiên cứu Châu Âu và Quỹ Khoa học Séc.

Nguồn tin: Sciencedaily
Xử lý tin: Minh Tâm


Tags:
Tin liên quan