Thông tin Đề tài

Tên đề tài Nghiên cứu các hợp chất thứ cấp có hoạt tính gây độc tế bào ung thư từ một số loài dược liệu ở Vườn quốc gia Phia Oắc-Phia Đén, Cao Bằng
Mã số đề tài KHCBHH.01/24-25
Cơ quan chủ trì (Cơ quan thực hiện) Viện Hoá học
Thuộc Danh mục đề tài Chương trình phát triển khoa học cơ bản trong lĩnh vực Hoá học, Khoa học sự sống, Khoa học trái đất và Khoa học biển giai đoạn 2017-2025
Họ và tên TS. Nguyễn Xuân Cường
Thời gian thực hiện 01/01/2024 - 30/06/2026
Tổng kinh phí 1000 triệu đồng
Xếp loại Đạt loại A
Mục tiêu đề tài

- Phân lập và xác định được cấu trúc hóa học các hợp chất trao đổi thứ cấp từ một số cây thuốc ở Vườn quốc gia Phia Oắc-Phia Đén, Cao Bằng.
- Đánh giá được hoạt tính gây độc tế bào ung thư của các hợp chất sạch phân lập được.
Kết quả chính của đề tài

+  Đã tiến hành thu thập và xác định được tên khoa học của 15 cây thuốc ở Vườn quốc gia Phia Oắc-Phia Đén, Cao Bằng.
+ Đã nghiên cứu thành phần hóa học của 03 cây thuốc tiềm năng thu thập được và phân lập, xác định được cấu trúc hoá học của 25 hợp chất trong đó có 13 hợp chất từ cây Tử châu lá dài - Callicarpa longifolia, 7 hợp chất từ cây Ba chạc - Melicope pteleifolia và 5 hợp chất từ cây Tai mèo - Abroma augustum.
+ Đã đánh giá được hoạt tính gây độc tế bào ung thư của các cặn chiết MeOH và các hợp chất đã phân lập được trên 3 dòng tế bào ung thư người bao gồm HepG2 (gan), SK-LU-1 (phổi) và MCF7 (vú). Kết quả thu được cho thấy: 10 cặn chiết (IC50 từ 38.38 - 99.38 µg/mL) và các hợp chất callicarpol A (CAL4), phenylethyl-rutinoside (ABA2) và pinoresinol 4-O-a-L-rhamnopyranosyl (1®2)-b-D-glucopyranoside (ABA4) (IC50 từ 49.38 - 98.91 µM) thể hiện hoạt tính.
+ Đã đánh giá được hoạt tính kháng viêm thông qua khả năng ức chế sự sản sinh NO ở đại thực bào RAW264.7 được kích thích bằng LPS của các hợp chất phân lập được từ cây Tử châu lá dài - Callicarpa longifolia. Kết quả thu được cho thấy: Các hợp chất longifoliol A (CAL1), longifoliol C (CAL3), callicarpol A (CAL4), 3a,5b-dihydroxy-b-costol (CAL9), trichocarpin (CAL10) và samioside (CAL12) thể hiện hoạt tính (IC50 từ 39.03 - 95.60 µM).
Những đóng góp mới
+ Đã xác định được cấu trúc hoá học của 13 hợp chất mới trong đó có 05 dẫn xuất benzopyran mới melicopol A-E (BAM2-BAM6)] từ cây Ba chạc - Melicope pteleifolia, 03 hợp chất ditecpen khung isopimarane mới longifoliol A-C (CAL1-CAL3) và 05 hợp chất sesquitecpen khung humulane mới callicarpol A-E (CAL4-CAL8)] từ cây Tử châu lá dài - Callicarpa longifolia.
+ Đây là công bố đầu tiên về việc phân lập được các hợp chất sesquitecpen dạng khung humulane từ các loài thuộc chi Callicarpa.
+ Lần đầu tiên đánh giá hoạt tính gây độc tế bào của các hợp chất mới phân lập được và hoạt tính kháng viêm của các hợp chất mới phân lập được từ cây Tử châu lá dài - Callicarpa longifolia.
 
*** Sản phẩm cụ thể giao nộp:
 
- Các bài báo đã công bố
+ Báo SCIE:
1. Pham Thi Cham, Le Thi Vien, Ninh Thi Ngoc, Tran Thi Hong Hanh, Nguyen The Cuong, Nguyen Xuan Cuong, Nguyen Hoai Nam. Benzopyran derivatives from Melicope pteleifolia. Journal of Asian Natural Products Research, 2025. https://doi.org/10.1080/10286020.2025.2594774
2. Le Thi Vien, Ninh Thi Ngoc, Tran Thi Hong Hanh, Nguyen The Cuong, Nguyen Xuan Cuong, Nguyen Hoai Nam, Chau Van Minh. Longifoliols A-C, three unprecedented isopimarane derivatives from Callicarpa longifolia. Journal of Natural Medicines, 2026, 80(4), 1232-1242. https://doi.org/10.1007/s11418-026-02045-2
3. Ninh Thi Ngoc, Le Thi Vien, Tran Thi Hong Hanh, Pham Thi Cham, Pham Thi Mai Huong, Nguyen The Cuong, Do Thi Thao, Nguyen Xuan Cuong, Nguyen Hoai Nam, Chau Van Minh. Sesquiterpene Derivatives from Callicarpa longifolia Lam. Natural Product Research, 2026. https://doi.org/10.1080/14786419.2026.2675479
 
+ Báo trong nước:
1. Ninh Thi Ngoc, Pham Thi Cham, Le Thi Vien, Tran Thi Hong Hanh, Do Thi Thao, Nguyen Xuan Cuong, Nguyen Hoai Nam. Glycoside constituents from Abroma augustum and their in vitro antiproliferative activity, Journal of Medicinal Materials, 2026, 31(1+2), 23-28. https://tapchiduoclieu.vn/index.php/jomm/article/view/199
 
- Các sản phẩm cụ thể (lưu giữ tại Viện Hoá học):
+ 01 Báo cáo chi tiết thu thập và xác định tên khoa học của 15 cây thuốc ở Vườn quốc gia Phia Oắc-Phia Đén, Cao Bằng.
+ 15 Tiêu bản của 15 cây thuốc thu được.
+ 01 Báo cáo chi tiết các bước tách chiết, phân lập, tinh chế và xác định cấu trúc hóa học của 25 hợp chất từ 03 cây thuốc tiềm năng (Tử châu lá dài - Callicarpa longifolia, Ba chạc - Melicope pteleifolia và Tai mèo - Abroma augustum) sử dụng kết hợp các số liệu phổ và so sánh với các số liệu đã được công bố (kèm theo bộ số liệu phổ NMR).
+ 25 Hợp chất đã phân lập được.
+ 01 Báo cáo chi tiết kết quả đánh giá hoạt tính gây độc tế bào của cặn chiết tổng 15 mẫu cây thuốc và 25 hợp chất phân lập được từ 03 cây thuốc tiềm năng trên ba dòng tế bào ung thư ở người là HepG2 (gan), SK-LU-1 (phổi) và MCF-7 (vú).
+ 01 Báo cáo chi tiết kết quả đánh giá hoạt tính kháng viêm của các hợp chất phân lập được từ cây Tử châu lá dài - Callicarpa longifolia.
Ảnh nổi bật đề tài
1788770623211-Anh de tai.jpg