Thông tin Đề tài

Tên đề tài Điều tra đa dạng động vật thủy sinh làm cơ sở cho công tác bảo tồn ở các đảo, hang động tại Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long, tỉnh Quảng Ninh
Mã số đề tài UQĐTCB.05/23-25
Cơ quan chủ trì (Cơ quan thực hiện) Viện Sinh học
Thuộc Danh mục đề tài Nhiệm vụ KHCN ủy quyền thực hiện tại Viện HLKHCNVN
Họ và tên TS. Lê Hùng Anh
Thời gian thực hiện 01/01/2023 - 31/12/2025
Tổng kinh phí 1.497 triệu đồng
Xếp loại Đạt loại A
Mục tiêu đề tài

Mục tiêu chung: Có được dữ liệu về thành phần loài, đặc điểm phân bố của các nhóm động vật thủy sinh đặc trưng trên đảo, hang động nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học và thích ứng với biến đổi khí hậu ở hệ thống đảo thuộc Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long.
Mục tiêu cụ thể: Xác định được mức độ đa dạng các loài động vật thủy sinh ở các hệ sinh thái tự nhiên trên các đảo đất, đảo đá vôi, hang động thuộc Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long; Đánh giá về giá trị bảo tồn của các loài động vật đặc trưng, tiềm năng sử dụng đối với quan trắc đa dạng sinh học và phát triển du lịch sinh thái.

 

Kết quả chính của đề tài

- Về khoa học:
+ Đã ghi nhận ở khu vực 565 loài và nhóm loài thuộc 437 Giống, 274 Họ, 86 Bộ, 21 lớp và 10 ngành.  
+ Đã xác định 4 loài động vật thủy sinh nguy cấp, quý, hiếm, có giá trị bảo tồn; 6 loài đặc hữu; phát hiện 3 loài mới cho khoa học và 2 loài ghi nhận mới cho khu hệ động vật thủy sinh Việt Nam tại khu vực dự án.
+ Đã xác định 16 loài cá, 7 loài động vật đáy có giá trị kinh tế cho người dân địa phương có thể phát triển sinh kế bền vững.
+ Đã xác định khu vực Bái Tử Long có tổng điểm ưu tiên bảo tồn cao nhất, tiếp đó là Vịnh Hạ Long và Trà Bản. Đã ghi nhận 7 yếu tố tác động và đề xuất 2 nhóm giải pháp để bảo tồn các loài động vật thủy sinh cho khu vực dự án, bao gồm (1) Về thể chế, thực thi pháp luật và (2) Xây dựng các chương trình bảo tồn và phát triển kinh tế bền vững.
- Về ứng dụng:
+ Kết quả của nhiệm vụ góp phần cung cấp cơ sở khoa học quan trọng phục vụ công tác quản lý, bảo tồn các loài động vật thủy sinh nói riêng và đa dạng sinh học nói chung ở khu vực hệ thống đảo thuộc Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.
+ Các kết quả của đề tài liên quan đến điều tra tiềm năng sử dụng các loài động vật thủy sinh là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo nhằm khai thác khôn khéo nguồn lợi và phục vụ đời sống con người, góp phần phát triển kinh tế xanh bền vững của địa phương.

 

Những đóng góp mới

- Lần đầu xác định đa dạng thành phần loài động vật thủy sinh ở khu vực dự án. Đặc biệt, đã mô tả 3 loài mới cho khoa học và ghi nhận 2 loài cho Việt Nam.
- Dự án xác định tiềm năng sử dụng của các loài động vật thủy sinh nguy cấp, quý, hiếm, đặc hữu có điều kiện sống đặc trưng để làm tiêu chí giám sát đa dạng sinh học.
- Xác định các yếu tố tác động tới động vật thủy sinh tại các điểm nghiên cứu và đề xuất các khuyến nghị đối với công tác bảo tồn.

*** Sản phẩm cụ thể giao nộp:

- Các bài báo đã công bố (liệt kê): 
Tạp chí thuộc danh mục SCIE
1.    Anh, L. H., Dong, D. V., & Tu, D. V. (2024). First record of the genus Chinapotamon Dai & Naiyanetr, 1994 (Crustacea: Decapoda: Brachyura: Potamidae) from northern Vietnam with description of one new species. Zootaxa, 5424(5), 501–519. https://doi.org/10.11646/zootaxa.5424.5.1
2.    Anh, L. H., von Rintelen, T., Pham, T. Y., & Tu, D. V. (2025). A new freshwater shrimp species of the genus Caridina (Crustacea, Decapoda, Atyidae) from Quang Ninh province, Northeast Vietnam. Zoosystematics and Evolution, 101(4), 1601–1611. https://doi.org/10.3897/zse.101.155668
3.    Tran, T. T., Hoang, C. V., Luong, A. M., Nguyen, T. Q., Ziegler, T., & Pham, C. T. (2023). Integrative taxonomic analyses reveal first country records of Occidozyga shiwandashanensis Chen, Peng, Liu, Huang, Liao & Mo, 2022 and Hylarana latouchii (Boulenger, 1899) (Anura, Dicroglossidae, Ranidae) from Vietnam. Biodiversity Data Journal, 11, e109726. https://doi.org/10.3897/BDJ.11.e109726
4.    Tang, Q., John, A., Wardiatno, Y., Nishida, S., Xie, X., Pati, S., ... & Rheindt, F. E. (2025). Evolution and viability of Asian horseshoe crabs appear tightly linked to geo-climatic dynamics in the Sunda Shelf. Conservation Letters, 18(1), e13074. https://doi.org/10.1111/conl.13074
Tạp chí quốc gia (VAST 2)
5.    Le, H. A., & Tran, D. L. (2025). Dryadillo longiantenna sp. nov., a new species of cave-dwelling terrestrial isopods (Oniscidea, Armadillidae) from a karstic island in Quang Ninh province, North Vietnam. Academia Journal of Biology, 47(2), 75–87. https://doi.org/10.15625/2615-9023/21558
Tạp chí quốc gia khác
6.    Lê Hùng Anh, Nguyễn Đình Tạo, Hoàng Anh Tuấn. (2025). Thành phần loài cá tại thuỷ vực nước ngọt và tùng áng ở các đảo thuộc vịnh Bái Tử Long và vịnh Hạ Long. Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, 168-177.
- Các bằng sáng chế, giải pháp hữu ích (liệt kê): Không
- Các sản phẩm cụ thể (mô tả sản phẩm, nơi lưu giữ): 
+ 01 Bộ dữ liệu về loài động vật liên quan tới thủy vực (vị trí phân bố:trong hang, suối, vũng, tùng, áng) trên các đảo đất, đảo đá vôi với đặc điểm nhận dạng, giá trị khoa học/bảo tồn/sử dụng của 61 loài. Nơi lưu trữ: Viện Sinh học.
+ 01 Bộ sản phẩm về hình ảnh những loài có giá trị bảo tồn; hình ảnh và mô tả đặc trưng sinh cảnh, điều kiện sống; cảnh quan và vị trí phân bố lên bản đồ. Nơi lưu trữ: Viện Sinh học.
+ 01 Bộ sản phẩm về thông tin khoa học, môi trường sống và hiện trạng – áp lực – đáp ứng – lợi ích của nhóm đối tượng này nhằm phục vụ tiêu chí giám sát đa dạng sinh học trên các đảo. Nơi lưu trữ: Viện Sinh học.
- Các sản phẩm khác (nếu có): Đào tạo 01 ThS.

 

Địa chỉ ứng dụng

- Các cơ quan quản lý địa phương có thể sử dụng kết quả của nhiệm vụ để phục vụ công tác quy hoạch, bảo tồn đa dạng sinh học và sử dụng bền vững tài nguyên sinh vật: Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh; BQL Vịnh Hạ Long, BQL VQG Bái Tử Long.
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường có thể sử dụng kết quả của nhiệm vụ để cập nhật cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học Quốc gia.

 

Kiến nghị

Xem xét lập hồ sơ đưa một số loài động vật thủy sinh nguy cấp, quý, hiếm vào cập nhật Sách Đỏ Việt Nam/Danh lục Đỏ Việt Nam và Danh mục các loài cần bảo vệ theo Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.

Ảnh nổi bật đề tài
1773200918322-14 Lê Hùng Anh.jpg