Xác định thành phần hóa học và đánh giá hoạt tính ức chế enzyme xanthine oxidase và kháng viêm trên mô hình in vitro của cây Nở ngày đất (Gomphrena celosioides Mart.) nhằm tạo chế phẩm hỗ trợ điều trị bệnh gout.

-    Về khoa học: 
+ Dịch chiết n-butanol của cây Nở ngày đất được xác định giàu hoạt tính ức chế xanthine oxidase với IC₅₀ là 58,32 ± 1,02 µg/mL, n-hexan (IC₅₀ = 85,28 ± 0,93 µg/mL) và ethyl axetat (IC₅₀ = 69,79 ± 0,58 µg/mL).
+ Từ cao chiết butanol của cây Nở ngày đất, 08 hợp chất đã được phân lập (ký hiệu từ NDP1 - NDP8), trong đó có 5 hợp chất [20-hydroxyecdysone (NDP3), Sesuvioside A (NDP4), Eupalitin (NDP5), Umbellatoside B (NDP7), 20-hydroxyecdysone 20, 22-monoacetonide  (NDP8)] lần đầu tiên được phân lập từ loài thực vật G. celosioides.
+ Đánh giá hoạt tính ức chế XO của 08 hợp chất cho thấy NDP1 (aurantiamide acetate) có hoạt tính ức chế XO mạnh nhất (IC₅₀ là 28,94 µM), tiếp đến là NDP4 (IC₅₀ là 31,69 µM).
+ Hợp chất NDP4 ức chế sự hình thành NO với IC₅₀ là 18,34 µM. Đồng thời, ở nồng độ 40 µM hợp chất NDP4 ức chế sự hình thành các cytokine tiền viêm (TNFα, IL 6 và IL8).
+ Phân tích Western blot cho thấy NDP4 ức chế quá trình phosphoryl hóa protein ERK và p38 MAPK ở nồng độ 40 µM. Đồng thời, làm giảm đáng kể các gốc oxy phản ứng nội bào (iROS).
+ Hợp chất NDP4 thể hiện tác dụng ức chế sự hình thành gốc tự do superoxide (O2.-) với IC50 là 0,19 mg/mL. Đồng thời, làm tăng hoạt tính của enzyme superoxide dismutase (SOD) ở phút thứ 3, ức chế superoxide đến 53,5%.
+ Kết quả Docking phân tử (in silico) cho thấy NDP4 liên kết mạnh với các protein đích XO và p-38 MAPK với năng lượng lần lượt là -10,55 kcal/mol và -9,78 kcal/mol. 
+ Nghiên cứu được quy trình tạo chế phẩm giàu hoạt tính ức chế enzym XO từ cây dược liệu Nở ngày đất ở quy mô 50g/mẻ.
+ Kết quả thử LD₅₀ cho thấy chế phẩm NND không gây độc tính cấp trên động vật thực nghiệm theo đường uống với liều thử nghiệm cao nhất là 10 g/kg thể trọng chuột. 
+ Đã xây dựng tiêu chuẩn cơ sở của chế phẩm NND. Hàm lượng của hai flavonoid chính trong chế phẩm đã được định lượng, với NDP4 và NDP5 trong chế phẩm NND lần lượt là 3,04 và 0,0012%. 
+ Đã đăng 01 bài trên tạp chí SCIE: Ngo Van Quang, Thanh Thi Thu Thuy, Dang Vu Luong, Trinh Tat Cuong, Nguyen Xuan Ha, Nguyen Manh Cuong, Nguyen Thi Mai Phuong. Sesuvioside A from Gomphrena celosioides possesses the Dual Anti-gout
Actions Via Anti-xanthine Oxidase and Anti-inflammatory Activities.  J. Mex. Chem. Soc. 2025, 69(4): 791-802; DOI: http://dx.doi.org/10.29356/jmcs.v69i4.2358; 
+ 01 bài trên tạp chí Vietnam Journal of Chemistry: Ngo Van Quang, Nguyen Thi Mai Phuong, Dang Vu Luong, Nguyen Thi Trang Huyen, Do Thi Thanh Xuan, Thanh Thi Thu Thuy. Xanthine oxidase and nitric oxide inhibitory activities of compounds isolated from Gomphrena celosioides. Vietnam J. Chem. 2024; 62:110-116. DOI: https://doi.org/10.1002/vjch.202300269;
  + 01 bài trên tạp chí Quốc gia: Ngô Văn Quang, Đặng Vũ Lương, Hồ Đức Cường, Đỗ Thị Thanh Xuân, Thành Thị Thu Thủy. Tác dụng kháng viêm của auratiamide acetate từ Gomphrena celosioides: Ức chế con đường tín hiệu MAPK trong tế bào RAW 264.7. Hóa học & Ứng dụng, 3B(71), 2024, 260-265.)
Về ứng dụng:
+ Đã xây dựng được quy trình tạo chế phẩm giàu hoạt tính ức chế XO có quy mô 50 g chế phẩm/mẻ.
+ Đã tạo được 108.3 g chế phẩm giàu hoạt tính ức chế enzyme xanthine oxidase (XO).

- Hoạt tính ức chế enzyme XO của cao chiết và các hợp chất phân lập từ cao chiết butanol của cây Nở ngày đất là lần đầu được thông báo.
- Đã phân lập được 08 hợp chất từ phân đoạn chiết butanol của các bộ phận thân và lá của cây Nở ngày đất, trong đó 05 hợp chất lần đầu tiên được phân lập.
- Tác dụng kép ức chế enzyme XO, NO và cơ chế kháng viêm, chống oxy hóa của hợp chất sesuvioside A từ cây Nở ngày đất, lần đầu tiên được nghiên cứu.
- Mô hình docking phân tử của sesuvioside A với enzyme đích xanthin oxidase và protein p-38 MAPK đã được xây dựng để minh chứng kết quả thực nghiệm.

*** Sản phẩm cụ thể giao nộp:

- Các bài báo đã công bố: Đã đăng 01 bài trên tạp chí SCIE (J. Mex. Chem. Soc. 2025, 69(4): 791-802; DOI: http://dx.doi.org/10.29356/jmcs.v69i4.2358); 01 bài trên tạp chí Vietnam Journal of Chemistry (Scopus, 2024, online: DOI: https://doi.org/10.1002/vjch.202300269); và 01 bài trên tạp chí Quốc gia (Hóa học &  Ứng dụng, 3B, 2024, 260-265.)
- Các bằng sáng chế, giải pháp hữu ích (liệt kê): Không đăng ký
- Các sản phẩm cụ thể (hiện đang lưu giữ tại Trung tâm phổ NMR, Viện Hóa học)
+ 8 hợp chất sạch, bộ phổ NMR, HPLC, Phổ khối MS.
+ Quy trình tạo chế phẩm giàu hoạt tính ức chế enzyme xanthine oxidase quy mô 50 g chế phẩm/mẻ.
+ Tiêu chuẩn cơ sở (TCCS) cho chế phẩm NND giàu hoạt tính ức chế enzyme xanthine oxidase.
+ Chế phẩm NND còn lại 89,3 g sau khi dùng cho các thí nghiệm LD₅₀, phân tích Kim loại nặng, phân tích vi sinh vật, phân tích HPLC.
+ Kết quả đánh giá hoạt tính ức chế enzym xanthine oxidase của 08 hợp chất phân lập và của các phân đoạn cao chiết.
+ Kết quả đánh giá hoạt tính kháng viêm của hợp chất chính (sesuvioside A) phân lập được.
+ Kết quả sàng lọc ảo docking phân tử nghiên cứu tương quan cấu trúc-hoạt tính của hợp chất sesuvioside A trên protein đích XO và p-p38 để khẳng định kết quả thực nghiệm.
+ Hồ sơ chứng minh cấu trúc của 08 chất sạch phân lập được (Bộ phổ MS, NMR, HPLC).
+ Kết quả thử nghiệm hoạt tính ức chế enzym XO của chế phẩm.
+ Tiêu chuẩn cơ sở của chế phẩm (báo cáo xây dựng tiêu chuẩn cơ sở của chế phẩm, hồ sơ thử độc tính cấp của chế phẩm và kết quả định lượng các flavonoid chính của chế phẩm).

Nghiên cứu sâu hơn về quy trình sản xuất chế phẩm trên quy mô lớn, chứa nhiều thành phần hoạt tính kháng gout từ cây Nở ngày đất. Lập trình dài hạn để trồng các loại cây trên tại các khu vực địa phương nhằm cung cấp nguyên liệu dược phẩm phục vụ cho việc phát triển thuốc điều trị bệnh gout.