Thông tin Đề tài

Tên đề tài Sử dụng số liệu vệ tinh (CHAMP, Swarm (A, B ,C)) và số liệu mặt đất để xây dựng mô hình trường từ bình thường và mô hình dòng điện xích đạo ở Việt Nam và lân cận
Mã số đề tài VAST05.01/18-19
Cơ quan chủ trì (Cơ quan thực hiện) Viện Vật lý địa cầu
Thuộc Danh mục đề tài Hướng Khoa học trái đất (VAST05)
Họ và tên TS. Lê Trường Thanh
Thời gian thực hiện 01/01/2018 - 31/12/2019
Tổng kinh phí 600 triệu đồng
Xếp loại Đạt
Mục tiêu đề tài

- Xây dựng các bản đồ trường từ bình thường (TTBT) ở hai niên đại 2007.0 và 2015.0; bản đồ biến thiên thế kỷ (BTTK) và bản đồ dị thường từ lớp vỏ Trái Đất khu vực Việt Nam và lân cận;
- Đánh giá định lượng hiệu ứng trường từ do dòng điện xích đạo (EEJ) gây ra; tính toán mật độ dòng điện EEJ;
- Xây dựng mô hình lý thuyết biểu diễn sự biến đổi của EEJ theo kinh tuyến, vĩ tuyến và thời gian.

Kết quả chính của đề tài

Về khoa học:
- Thu thập được số liệu trường từ thu được trên vệ tinh CHAMP (từ 2002 - 2007), vệ tinh Swarm(A,B,C) (từ 2013 – 2017) và số liệu tại đài địa từ Phú Thụy, Đà Lạt, Bạc Liêu giai đoạn 2002-2017.
- Xây dựng tập bản đồ trường từ bình thường, biến thiên thế kỷ cho 7 thành phần trường từ (H, D, I, F, X, Y, Z) niên đại 2007.0 và 2015.0 khu vực Việt nam và lân cận tỷ lệ 1:3.000.000.
- Xây dựng tập bản đồ dị thường từ (03 thành phần F, H, Z) khu vực Việt Nam và lân cận tỷ lệ 1:3.000.000.
- Tính toán mật độ dòng EEJ tính từ số liệu vệ tinh CHAMP và số liệu mặt đất cho khoảng thời gian 2002-2007.
- Xây dựng mô hình biểu diễn sự biến đổi của EEJ theo kinh tuyến, vĩ tuyến và thời gian địa phương.
Về ứng dụng:
- Cung cấp tập bản đồ các thành phần trường từ bình thường và dị thường từ khu vực Việt Nam và lân cận, phục vụ cho nghiên cứu khoa học hay phát triển kinh tế xã hội.+ Đánh giá định lượng một số thông số cơ bản của hệ dòng EEJ để có thể xem xét những ảnh hưởng hệ dòng này đến các đo đạc và quan trắc trường điện từ trong khu vực xích đạo (như khi tiến hành đo lặp, thăm dò từ tellua, định vị GPS…)
- Kết quả nghiên cứu của đề tài được sử dụng trong nghiên cứu khoa học cũng như phát triển kinh tế, phục vụ an ninh quốc phòng của đất nước. Kết quả đề tài sẽ được công bố trên các tạp chí uy tín trong nước cũng như ngoài nước sẽ đánh dấu những đóng góp của các nhà khoa học Việt Nam trên thế giới.

Hình 1a: Bản đồ TTBT trường toàn phần F (nT) khu vực Việt Nam và lân cận niên đại 2007.0. (Thu nhỏ từ bản đồ tỷ lệ 1:3.000.000)

Hình 1b: Bản đồ TTBT thành phần Z (nT) khu vực Việt Nam và lân cận niên đại 2007.0 (Thu nhỏ từ bản đồ tỷ lệ 1:3.000.000)

Hình 1c: Bản đồ TTBT độ từ khuynh I (độ) khu vực Việt Nam và lân cận niên đại 2007.0 (Thu nhỏ từ bản đồ tỷ lệ 1:3.000.000)

Những đóng góp mới

- Lần đầu tiên tại Việt Nam đã nghiên cứu và áp dụng thành công phương pháp phân tích điều hòa chỏm cầu (SCHA) để tính trường từ bình thường, biến thiên thế kỷ và dị thường từ cho khu vực Việt Nam và lân cận khi sử dụng số liệu thu được trên vệ tinh.
- Đề tài đã sử dụng một chuỗi số liệu dài (lên đến 6 năm), đầy đủ và đồng bộ về thời gian giữa số liệu vệ tinh và số liệu các đài địa từ để nghiên cứu về EEJ.
- Xây dựng phương pháp tách phần trường từ do EEJ gây ra bằng các đa thức có bậc khác nhau mà không sử dụng bậc cố định từ số liệu vệ tinh CHAMP và nghiên cứu các đặc trưng cơ bản của EEJ cũng như các biến thiên của nó trên toàn cầu.

Sản phẩm đề tài

Các bài báo đã công bố (liệt kê):

  1. Le Truong Thanh, Le Huy Minh et all., A spherical cap model of the geomagnetic field over Southeast Asia from CHAMP and Swarm satellite observations, Journal of Earth System Science, 130, 13(2021), Doi:  https://doi.org/10.1007/s12040-020-01507-9, 2021
  2. Le Huy Minh, Le Truong Thanh et all., Contemporary movement of the Earth's crust in the northwestern Vietnam by continuous GPS data, Vietnam Journal of Earth Sciences, 42(4), 334-350, Doi:10.15625/0866-7187/42/4/15282, 2020.

 

Kiến nghị

Đề nghị Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Vật lý địa cầu tạo điều kiện và tiếp tục cấp kinh phí để chủ nhiệm đề tài tiếp tục nghiên cứu sau:
+ Giải thích sự tồn tại đỉnh cực trị của EEJ tại vùng kinh tuyến qua khu vực Việt Nam.
+ Áp dụng phương pháp SCHA với tổ hợp số liệu như số liệu các đài địa từ, số liệu các điểm đo lặp, số liệu từ hàng không, trên biển…để nâng cao độ tin cậy các bản đồ TTBT.
+ Nghiên cứu dòng điện xích đạo từ số liệu vệ tinh Swarm(A,B,C).

Ảnh nổi bật đề tài
1628667647256-87.1.png