Thông tin Đề tài

Tên đề tài Nghiên cứu kỹ thuật trồng, phát triển một số loài thuộc chi Nưa (Amorphophallus Blume ex Decne) và quy trình công nghệ chế biến glucomannan tại Tây Nguyên (Mã số: TN3/C11)
Cơ quan chủ trì (Cơ quan thực hiện) Trung tâm Phát triển công nghệ cao
Thuộc Danh mục đề tài Nhiệm vụ thuộc Chương trình Tây nguyên 3
Họ và tên TS. Lê Ngọc Hùng
Thời gian thực hiện 01/01/2014 - 01/01/2016
Tổng kinh phí 6.140.000.000 đồng
Xếp loại Khá
Mục tiêu đề tài

Mục tiêu chung: Phát triển vùng nguyên liệu cây Nưa giàu glucomannan tại Tây Nguyên để sản xuất bột Nưa giàu glucomannan ứng dụng trong công nghệ thực phẩm và dược; góp phần xóa đói giảm nghèo.

Mục tiêu cụ thể:

  • Xây dựng bộ tư liệu hoàn chỉnh về các loài Nưa Amorphophallus Blume ex Decne có hàm lượng glucomannan cao và có triển vọng phát triển thích hợp tại Tây Nguyên. Nghiên cứu lựa chọn bộ giống Nưa có năng suất, chất lượng sản phẩm cao, thích ứng với điều kiện tại Tây Nguyên.
  • Xây dựng quy trình kỹ thuật trong canh tác các loài Nưa (Amorphophallus Blume ex Decne) thông qua mô hình trồng cây Nưa quy mô thử nghiệm.
  • Xây dựng quy trình công nghệ và chế tạo thiết bị sơ chế; quy trình công nghệ tinh chế bột Nưa giàu glucomannan (200 kg/mẻ) từ củ Nưa đạt hiệu suất, chất lượng sản phẩm cao dùng trong công nghệ thực phẩm và dược học. Bàn giao 80 kg sản phẩm bột Nưa kỹ thuật đạt tiêu chuẩn thực phẩm được đăng ký lưu hành nhãn hiệu sản phẩm bột Nưa kỹ thuật giàu glucomannan Tây Nguyên.
  • Đánh giá khả năng và hiệu quả phát triển cây Nưa và chế biến bột Nưa tại Tây Nguyên để xây dựng mô hình sản xuất Nưa (nông – công nghiệp) tại Tây Nguyên kèm đề xuất các biện pháp chuyển giao công nghệ.
Kết quả chính của đề tài

Về khoa học:

  • Kết quả nghiên cứu về giống và kỹ thuật trồng cây Nưa: Đã đánh giá các điều kiện khả thi của việc trồng cây Nưa tại Tây Nguyên. Thu thập và tạo được bộ tư liệu mẫu giống với 22 nguồn gen Nưa. Chọn được giống và xây dựng được các kỹ thuật nhân giống (nhân giống bằng củ, bổ mảnh củ, nuôi cấy mô và bằng hạt) trong vườn giống 100 m2 tại Đắk Nông và vườn ươm 100 m2 tại Đà Lạt. Đã trồng thử nghiệm cây Nưa (loài A. krauseiA. yuloensis) với tổng diện tích 6.000 m2 (trong đó: 1.500 m2 tại xã Đạ Sar, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng với kỹ thuật trồng xen với cây lương thực,… trồng trên đất trống và 4.500 m2 tại xã Nâm N’Jang, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông trồng dưới tán), cây phát triển tốt. Từ các thử nghiệm xây dựng được kỹ thuật canh tác cây Nưa theo tiêu chuẩn Viet-GAP tại Tây Nguyên.
  • Kết quả nghiên cứu về hóa học và công nghệ chế biến các loại bột Nưa:
    • Nghiên cứu về hóa học (khối lượng riêng, hàm lượng Glucomannan…) và công nghệ chế biến củ Nưa tại phòng thí nghiệm.
    • Thiết kế, chế tạo dây chuyền thiết bị sản xuất bột Nưa kỹ thuật quy mô đầu vào 200 kg/ngày đạt tiêu chuẩn thực phẩm
    • Xây dựng được quy trình công nghệ chế biến củ Nưa theo công nghệ hai giai đoạn cải tiến (quy trình công nghệ chế biến củ thành bột Nưa và bột Nưa kỹ thuật đầu vào 200 kg/ngày và quy trình công nghệ chế biến bột Nưa tinh chế quy mô đầu vào 0,1 kg/mẻ).
    • Tạo ra các sản phẩm bột Nưa: bột Nưa 80 kg, bột Nưa kỹ thuật 50 kg và bột Nưa tinh chế 1 kg. Xây dựng được Bộ tiêu chuẩn cơ sở cho sản phẩm bột Nưa.
  • Kết quả tính toán về hiệu quả kinh tế: Tính toán hiệu quả kinh tế khi trồng cho thấy lãi thuần/1 ha (trừ các chi phí và công lao động): trung bình 18 - 42 triệu đồng. Giá trị của củ Nưa sau chế biến tăng lên từ 2,2 lần đối với loài yuloensis và lên tới 2,4 – 4,0 lần đối với loài krausei, hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị có thể lên tới 61 triệu đồng/ 1 tấn củ (đối với loài krausei, xuất xứ từ tỉnh Hòa Bình).

Về ứng dụng: Sử dụng sản phẩm bột Nưa chứa Glucomannan đã đăng ký nhãn hiệu “Bột Konjac Glucomannan - Central Highlands” để thử nghiệm chế biến sản phẩm thạch sử dụng ngay với Công ty TNHH Long Hải, chế biến đậu phụ dai.

Những đóng góp mới
  • Lần đầu tiên thực hiện công nghệ chế biến củ Nưa theo công nghệ hai giai đoạn cải tiến (nghiền ướt/ phân ly-ly tâm, sấy lạnh)
  • Xây dựng thành công phương pháp định lượng Glucomannan trong sản phẩm chế biến và nguyên liệu củ Nưa bằng phương pháp so màu với chất hiện màu 3,5-DNS