Thông tin Đề tài

Tên đề tài Đánh giá thành phần hoá học, hoạt tính chống oxy hóa và ức chế enzym xanthine oxidase của đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris trên một số ký chủ khác nhau
Mã số đề tài THTEXS.02/21-24
Cơ quan chủ trì (Cơ quan thực hiện) Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Công nghệ cao
Thuộc Danh mục đề tài Thu hút các nhà khoa học xuất sắc vào công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Họ và tên TS. Trương Ngọc Minh
Thời gian thực hiện 01/06/2021 - 30/06/2025
Tổng kinh phí 1.000 triệu đồng
Xếp loại Đạt loại B
Mục tiêu đề tài

-    Nuôi được Cordyceps militaris trên ít nhất 3 ký chủ khác nhau
-    So sánh được thành phần hóa học của các sản phẩm thu được
-    Tối ưu hóa được điều kiện chiết xuất 1-2 mẫu đông trùng hạ thảo có hoạt tính ức chế xanthine oxidase mạnh nhất

Kết quả chính của đề tài

-    Về khoa học: Đề tài đã hoàn tất việc phân lập, nuôi cấy và đánh giá Cordyceps militaris trên năm loại ký chủ là các loài côn trùng ăn được khác nhau, qua đó xác định được ảnh hưởng của nền dinh dưỡng từ ký chủ đến thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của nấm. Kết quả nghiên cứu đã chứng minh sự khác biệt đáng kể về hàm lượng cordycepin, adenosine và polysaccharide giữa các mẫu nuôi, cũng như khả năng chống oxy hóa (thông qua phép thử DPPH, ABTS) và ức chế enzym xanthine oxidase - một enzym liên quan đến bệnh gút. Đặc biệt, mẫu nuôi trên sâu chít và dế mèn cho kết quả nổi bật cả về sinh khối và hoạt tính sinh học. Ngoài ra, đề tài đã tối ưu hóa quy trình chiết xuất từ phần quả thể và phần nền rắn còn lại sau nuôi, đồng thời xây dựng quy trình phân tích định lượng bằng HPLC, góp phần hoàn thiện cơ sở khoa học về hoạt chất dược lý từ C. militaris
-    Về ứng dụng: Trên cơ sở dữ liệu khoa học thu được, sản xuất và khai thác Cordyceps militaris trên nền ký chủ là các loài côn trùng ăn được có giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao, phù hợp với điều kiện sản xuất thực tiễn tại Việt Nam. Các kết quả tối ưu về nuôi cấy và chiết xuất đã tạo nền tảng cho việc phát triển các dòng sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có nguồn gốc sinh học, đặc biệt là nhóm sản phẩm hỗ trợ tăng cường miễn dịch, chống oxy hóa và phòng ngừa rối loạn chuyển hóa purin. Bên cạnh đó, việc tận dụng phụ phẩm sau nuôi để chiết xuất hoạt chất đã chứng minh tiềm năng nâng cao hiệu quả kinh tế, sinh học của
chuỗi sản xuất, góp phần thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực dược liệu và công nghệ sinh học ứng dụng.

 

Những đóng góp mới

Đề tài là công trình đầu tiên tại Việt Nam thực hiện đánh giá toàn diện sự khác biệt về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của Cordyceps militaris khi được nuôi cấy trên năm loại ký chủ là các loài côn trùng ăn được, bao gồm: nhộng tằm (Bombyx mori Linnaeus), sâu chít (Brihaspa atrostigmella), dế mèn (họ Gryllidae), châu chấu (Oxya yezoensis) và bọ xít (Tessaratoma papillosa). Nghiên cứu đã chứng minh mối liên hệ giữa loại ký chủ với khả năng sinh tổng hợp các hoạt chất có giá trị sinh học cao như cordycepin, adenosine và polysaccharide, cũng như các chỉ số hoạt tính sinh học liên quan đến chống oxy hóa và ức chế enzym xanthine oxidase. Bên cạnh đó, đề tài đã xây dựng và tối ưu hóa quy trình chiết xuất từ cả phần quả thể và phần nền rắn sau nuôi, đồng thời phát triển phương pháp định lượng hoạt chất bằng HPLC với độ chính xác và độ lặp lại cao. Những kết quả này không chỉ làm rõ tiềm năng ứng dụng đa dạng của từng loại ký chủ mà còn mở ra hướng khai thác hiệu quả, góp phần mở rộng nền tảng khoa học cho việc phát triển sản phẩm từ C. militaris theo hướng cá thể hóa và nâng cao giá trị khoa học, thực tiễn của nguồn nguyên liệu côn trùng ăn được.

*** Sản phẩm cụ thể giao nộp:

- Các bài báo đã công bố
1, Bach MX, Minh TN, Anh DTN, Anh HN, Anh LV, Trung NQ, Minh BQ, Xuan TD. Protection and Rehabilitation Effects of Cordyceps
militaris Fruit Body Extract and Possible Roles of Cordycepin and Adenosine. Compounds. 2022; 2(4):388-403. https://doi.org/10.3390/compounds2040032
2, Minh, T.N.; Anh, L.V.; Trung, N.Q.; Minh, B.Q.; Xuan, T.D. Efficacy of Green Extracting Solvents on Antioxidant, Xanthine Oxidase, and Plant Inhibitory Potentials of Solid-Based Residues (SBRs) of Cordyceps
militaris. Stresses 2023, 3, 11-21. https://doi.org/10.3390/stresses3010002
3, Trung, N.Q.; Quyen, P.D.T.; Ngoc, N.T.T.; Minh, T.N. Diversity of Host Species and Optimized Cultivation Practices for Enhanced Bioactive Compound Production in Cordyceps militaris. Appl. Sci. 2024, 14, 8418. https://doi.org/10.3390/app14188418.
4, Nguyen, T.Q.; Van Pham, T.; Andriana, Y.; Truong, M.N. Cordyceps militaris-Derived Bioactive Gels: Therapeutic and Anti-Aging Applications in Dermatology. Gels 2025, 11, 33. https://doi.org/10.3390/gels11010033
- Các sản phẩm khác:
1, Bộ số liệu lựa chọn côn trùng làm giá thể nuôi đông trùng hạ thảo sinh hoạt chất cao nhất
2, Bộ số liệu về thành phần hoá học chính và hoạt tính ức chế xanthine oxidase của các mẫu nuôi cấy

Kiến nghị

Từ các kết quả nghiên cứu đạt được, chủ nhiệm đề tài kiến nghị cần tiếp tục mở rộng hướng nghiên cứu ứng dụng Cordyceps militaris nuôi cấy trên nền ký chủ là các loài côn trùng ăn được giàu dinh dưỡng, nhằm khai thác hiệu quả giá trị dược lý và phát triển đa dạng các dòng sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Việc xây dựng quy trình kỹ thuật tối ưu cho từng loại ký chủ, cùng với tiêu chuẩn hóa các chỉ tiêu chất lượng về thành phần hoạt chất sinh học, là cơ sở cần thiết để đảm bảo tính ổn định, an toàn và hiệu quả của sản phẩm trong thực tiễn. Đồng thời, đề tài khuyến nghị tăng cường liên kết giữa các viện nghiên cứu, cơ sở sản xuất và doanh nghiệp trong việc chuyển giao công nghệ, hoàn thiện quy trình chiết xuất, bào chế, và đẩy mạnh thương mại hóa sản phẩm. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ trong đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ, cũng như xúc tiến quảng bá sản phẩm có nguồn gốc từ nấm dược liệu nuôi cấy trên côn trùng ăn được, hướng tới phát triển ngành công nghiệp dược liệu theo hướng bền vững và hiện đại.

 

Ảnh nổi bật đề tài
1768879721493-ngocminh.png