Thông tin Đề tài

Tên đề tài Bán tổng hợp các dẫn xuất artemisinin-oxadiazole và khảo sát hoạt tính sinh học của chúng.
Mã số đề tài KHCBHH.02/ 21-23
Cơ quan chủ trì (Cơ quan thực hiện) Viện Hoá học
Thuộc Danh mục đề tài Khoa học cơ bản
Họ và tên Trần Đức Quân
Thời gian thực hiện 01/01/2021 - 31/12/2024
Tổng kinh phí 1.500 triệu đồng
Xếp loại Đạt loại B
Mục tiêu đề tài Nghiên cứu bán tổng hợp các dẫn xuất artemisinin-oxadiazole có hoạt tính sinh học
Kết quả chính của đề tài

+    Tổng hợp các dẫn xuất artemisinin-oxadiazole
-    Từ nguyên liệu đầu là artemisinin và 3-methyl cyanobenzoate, đã tổng hợp được 36 hợp chất trung gian có cấu trúc hóa học phù hợp để làm nguyên liệu cho quá trình tổng hợp các artemisinin-oxadiazole ở bước tiếp theo. 
Các hợp chất trung gian này (bao gồm 19 dẫn xuất của artemisinin, 9 hợp chất 1,2,4-oxadiazole và 8 hợp chất 1,3,4-oxadiazole) là những chất đã biết.Tuy nhiên, chúng đều không được bán sẵn trên thị trường. 
-    Lần đầu tiên 9 dẫn xuất artemisinin-1,2,4-oxadiazole (36a-i) và 8 dẫn xuất artemisinin-1,3,4-oxadiazole (37a-h) đã được tổng hợp thành công. 
Quá trình tổng hợp các artemisinin-oxadiazole được thực hiện ở điều kiện êm dịu, thân thiện môi trường với hiệu suất thu hồi sản phẩm ổn định.
+    Đã xây dựng được bộ hồ sơ phổ (gồm phổ 1H, phổ 13C-NMR và phổ LC-HRMS) để xác định và chứng minh cấu trúc của 17 artemisinin-oxadiazole (36a-i ; 37a-h) tổng hợp được.
+    Khảo sát hoạt tính sinh học của các artemisinin-oxadiazole
-    Đã tiến hành khảo sát hoạt tính gây độc tế bào của các hợp chất artemisin-1,2,4-oxadiazole (36a-i) trên hai dòng tế bào HepG2 và MCF-7. 
Các hợp chất artemisin-1,3,4-oxadiazole (37a-h) được thử hoạt tính gây độc trên hai dòng tế bào HepG2 và LU-1.
Kết quả thu được cho thấy các dẫn xuất artemisin-oxadiazole đều thể hiện hoạt tính gây độc tế bào. Trong số đó nhiều dẫn xuất có hoạt tính tương đương với  Ellipticine và mạnh hơn nhiều so với tiền chất DHA. 
-    Kết quả thử nghiệm hoạt tính chống sốt rét của ba dẫn xuất artemisin-oxadiazole (36f, 37f, và 37g) đối với ký sinh trùng sốt rét P. falciparum. trên cả hai chủng kháng thuốc (K1) và không kháng thuốc (T96) cho thấy cả 3 artemisinin-oxadiazole này đều có hoạt tính mạnh đối với cả hai dòng ký sinh trùng kháng và không kháng thuốc. Trong số đó, hoạt tính của của hai dẫn xuất (37f và 37g) cao gấp hàng chục lần so với hoạt tính của dẫn xuất (36f).

Những đóng góp mới

-    Lần đầu tiên 17 dẫn xuất artemisinin-1,2,4 và 1,3,4-oxadiazole (36a-i ; 37a-h) đã được tổng hợp, xác định và chứng minh cấu trúc.
-    Hoạt tính gây độc tế bào, hoạt tính chống sốt rét của nhóm chất artemisinin-oxadiazole đã lần đầu tiên được khảo sát và công bố bởi nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài. 
Các artemisinin-oxadiazole được đưa vào khảo nghiệm đều cho thấy chúng là những hợp chất có hoạt tính mạnh và đa dạng, có tiềm năng phát triển thành thuốc.
-    Góp phần mở rộng khả năng ứng dụng của artemisinin trong lĩnh vực y dược. 

*** Sản phẩm cụ thể giao nộp:
+    Các bài báo đã công bố: 
-    Synthesis and cytotoxic activity evaluation of novel dihydroartemisinin and zerumbone conjugates with 2-mercapto-1,3,4-oxadiazoles as potential EGFR inhibitors.
-    Dihydroartemisinin and zerumbone esters of ataluren and its analogs as anticancer agents and EGFR inhibitors
+    Bằng sáng chế, giải pháp hữu ích 
-    Ester của ataluren và các chất tương tự với dihydroartemisinin và quy trình tổng hợp nhóm chất này”

Kiến nghị

-    Từ các kết quả nghiên cứu đã đạt được, nhóm nghiên cứu xin đề xuất với Viện Hóa học và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tạo điều kiện và hỗ trợ nhóm nghiên cứu trong các khoản tài trợ tiếp theo để tiếp tục phát triển các kết quả nghiên cứu, hướng tới mục tiêu phát triển và tìm ra thuốc chống ung thư mới trên cơ sở dẫn xuất artemisinin-oxadiazole, bởi các dẫn xuất artemisinin-oxadiazole thu được trong đề tài đã thể hiện hoạt tính gây độc tế bào đầy hứa hẹn đối với các dòng tế bào ung thư khác nhau. 

 

Ảnh nổi bật đề tài
1764904605366-ducquan.png