Thông tin Đề tài

Tên đề tài Nghiên cứu Vật Lý Mới với các thí nghiệm Belle-II và T2K.
Mã số đề tài ĐL0000.05/21-23
Cơ quan chủ trì (Cơ quan thực hiện) Viện Vật lý
Thuộc Danh mục đề tài Đề tài độc lập cấp Viện Hàn lâm KHCNVN
Họ và tên Nguyễn Anh Kỳ
Thời gian thực hiện 01/01/2021 - 31/12/2023
Tổng kinh phí 2000 triệu Đ.
Xếp loại Đạt loại A
Mục tiêu đề tài

Mục tiêu chung của chúng tôi là dựa vào nội lực kết hợp với hợp tác quốc tế thông qua tham gia các thí nghiệm Belle-II và T2K, xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh trong lĩnh vực VLNLC tiếp cận với khoa học, kỹ thuật và công nghệ (KH-KT-CN) hiện đại của thế giới, góp phần nâng cao thành tích và tiềm lực KH-KT-CN của Viện Vật lý thuộc Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VHL).
Mục tiêu cụ thể của đề tài này là cùng với các thí nghiệm Belle-II và T2K
(1) nghiên cứu các vấn đề Vật Lý Mới (VLM), như vật lý        neutrino, vi phạm đối xứng CP, vật chất tối, và các vấn đề khác của VLM,
(2) thực hiện các nhiệm vụ khác của thí nghiệm (một số trong đó có thể có ý nghĩa trong việc phát triển KH-KT-CN). Các nhiệm vụ này có ý nghĩa cho toàn thí nghiệm bao gồm quá trình xử lý số liệu cho ra các kết quả (công bố) khoa học.

 

Kết quả chính của đề tài

-    Về khoa học:
Với thí nghiệm Belle-II:
●    Nghiên cứu vi phạm đối xứng CP (CPV) và các vấn đề liên quan: đo đạc CPV thông qua một số phân rã của các meson B.
●    Quan sát thấy phân rã hiếm B+ → K+ν ¯ν, một tín hiệu của Vật Lý Mới.
●    Nghiên cứu các ứng viên vật chất tối (khoanh vùng tìm kiếm).
●    Nghiên cứu neutrino, CPV trong phần lepton và một số quá trình có sự tham gia của neutrino.   
●    Các vấn đề Vật Lý Mới khác: tính phổ quát của vị lepton, dòng trung hòa thay đổi vị, v.v…
●    Một số đo đạc khác (quan trọng  đối nghiên cứu VLM).
        
    Với thí nghiệm T2K:
●    Sử dụng và phát triển phần mềm NEUT - phần mềm mô phỏng tương tác của neutrino với hạt nhân;
●    Tham gia phân tích vật lý về đo chính xác các tham số của dao động neutrino và vi phạm đối xứng CP;
●    Từ năm 2018, nhóm Việt Nam bắt đầu tham gia WAGASCI - thí nghiệm tập trung vào đo tương tác neutrino với hạt nhân.

-    Về ứng dụng:
    Công việc của chúng tôi là nghiên cứu cơ bản nên chưa có kết quả ứng dụng trực tiếp, nhưng nghiên cứu thực nghiệm là cầu nối giữa khoa học cơ bản và ứng dụng công nghệ. Chúng tôi đã đạt được một số kết quả có thể nói là tiền ứng dụng như sau.

Với thí nghiệm Belle-II:
    Thông qua tham gia trực tiếp quá trình xây dựng và vận hành CDC chúng tôi đã tiếp cận được một số kiến thức về kỹ thuật cũng như đóng góp đáng kể vào hoạt động của thí nghiệm (như đã nói ở trên và trong seminar của Đồng Văn Thanh “Belle/Belle II experiments and the Vietnamese group’s activities”, tại Viện Vật lý, ngày 7/6/2023). Những thu hoạch này sẽ có ích cho việc phát triển một số hướng KHCN trong tương lai nếu có sự đầu tư và quan tâm của các cơ quan KHCN.

Với thí nghiệm T2K:
●    tham gia xây dựng thiết bị mới để giám sát dòng proton không phá   huỷ;
●    tham gia giám sát hoạt động tạo chùm tia neutrino ở J-PARC;
●    tham gia xây dựng các hệ máy dò gần INGRID và SuperFGD của thí nghiệm T2K;
●    Nhóm T2K-Vietnam đã có những nghiên cứu riêng với thiết bị đặt tại Quy Nhơn và bước đầu đã đạt những kết quả khả quan, đặt cơ sở cho việc làm chủ thiết bị và công nghệ liên quan.

 

Những đóng góp mới

●    Đo đạc chính xác các số liệu về CPV, các tham số của một số hạt cơ bản (có ích cho những nghiên cứu khác xác định hiệu ứng VLM),
●    Khoanh vùng chính xác hơn vùng tìm kiếm ứng viên vật chất tối.  
●    Đặc biệt gần đây thí nghiệm đã quan sát thấy dòng trung hòa thay đổi vị ở mức 3,5 sigma. Đây là một kết quả quan trọng và là tín hiệu của VLM.  
●    Hiện tại chúng tôi đang tập trung nghiên cứu neutrino, đặc biệt là neutrino nặng (heavy neutrinos), và CPV trong phần lepton, với thí nghiệm Belle II và T2K (xem chi tiết ở trang 8).
●    Nhóm Việt Nam đã đóng góp quan trọng vào các vấn đề kỹ thuật có tác dụng phổ quát lên hoạt động của thí nghiệm cũng như các kết quả nghiên cứu (các công bố) của thí nghiệm.  
●    Tham gia xây dựng thiết bị mới, phát triển phần mềm, giám sát vận hành của thiết bị, phần mềm của thí nghiệm.
●    Bước đầu tiến hành nghiên cứu hiệu quả VLNLC với thiết bị và điều kiện trong nước.
●    Đào tạo trong nước nhân lực (tiến sỹ, thạc sỹ, …) về VLNLC.
●    Tham gia tổ chức và giảng dạy các khóa học quốc tế về VLNLC.

 

*** Sản phẩm cụ thể giao nộp:
Đề tài có 28 công bố trên các tạp chí ISI uy tín cao như Phys. Rev.     Lett., JHEP và Phys. Rev. D (bao gồm 23 công bố ghi cám ơn Đề tài và 5 công bố ghi địa chỉ     IOP-VAST) cụ thể như sau:
Các công bố ghi cám ơn Đề Tài:
1.      Search for lepton-flavor-violating τ decays to a lepton and an invisible boson at Belle II,, The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
  PHYSICAL REVIEW LETTERS 130, 181803 (2023).
2.      Measurement of the B0 lifetime and flavor-oscillation frequency using hadronic decays reconstructed in 2019–2021 Belle II data
The Belle II collaboration (F. Abudinén, ..., , ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
 PHYSICAL REVIEW D 107, L091102 (2023).
3.      Search for an invisible Z0 in a final state with two muons and missing energy at Belle II, , The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
 Phys. Rev. D 130, 231801 (2023).
4.      Measurement of the branching fraction and CP asymmetry of B0 → π0π0 decays using 198 × 10 6 B\bar{B} pairs in Belle II data,
The Belle II collaboration (F. Abudinén, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
 Phys. Rev. D 107, 112009 (2023).
5.      Novel method for the identification of the production flavor of neutral charmed mesons, , The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …,T.V. Dong, …)
 Phys. Rev. D 107, 112010 (2023).
6.      Test of light-lepton universality in the rates of inclusive semileptonic B-meson decays at Belle II, The Belle II collaboration (L. Aggarwal, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
 Phys. Rev. Lett. 131, 051804 (2023).
7.      Measurement of the τ-lepton mass with the Belle II experiment,
The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
  Phys. Rev. D 108, 032006 (2023).
8.      Measurement of CP violation in B0 → K0Sπ0 decays at Belle II,
The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
  Phys. Rev. Lett. 131, 111803 (2023).
9.      Search for a τ+ τ− resonance in e+ e− → μ+ μ− τ+ τ− events with the Belle II experiment, , The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
 Phys. Rev. Lett. 131, 121802 (2023).
10.  Measurement of CP asymmetries and branching-fraction ratios for B±→DK± and Dπ± with D→K0SK±π∓ using Belle and Belle II data,
The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, ...),
  Journal of High Energy Physics 09, 146 (2023).
11.  Measurement of CP asymmetries in B0 → ϕK0s decays with Belle II,
The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
  Phys. Rev.  D 108, , 072012 (2023).
12.  Observation of e + e − → ω χ b J ( 1 P ) and search for Xb → ω Υ (1S) at √s near 10.75 GeV, , I. Adachi, , ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, et al. [Belle II collaboration],
  Phys. Rev. Lett. 130, 091902 (2023).
13.  Search for a dark photon and an invisible dark Higgs boson in μ+ μ− and missing energy final states with the Belle II experiment,
F. Abudinén,, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, et al. [Belle II collaboration],
 Phys. Rev. Lett. 130, 071804 (2023).
14.  Measurement of the Λ+c lifetime,
F. Abudinén, , ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, et al. [Belle II collaboration],
 Phys. Rev. Lett. 130, 071802 (2023).
15.  Measurement of the Ω0c lifetime at Belle II,
F. Abudinén, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, et al. [Belle II collaboration],
   Phys. Rev. D 107, L031103 (2023).
16.  Measurement of lepton mass squared moments in B → Xc ℓ\bar{ν}ℓ decays with the Belle II experiment,
F. Abudinén, , ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong,  et al. [Belle II collaboration],
 Phys. Rev. D 107, 072002 (2023).
17.  Combined analysis of Belle and Belle II data to determine the CKM angle ∅3 using B^+→D(KS^0 h^+ h^- ) h^+ decays,
The Belle II collaboration (F. Abudinén, ..., N. Anh Ky, , ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, ...), Journal of High Energy Physics 2022, 63 (2022).
18.  Search for B+ → K+ νν¯ decays using an inclusive tagging method at Belle II,
The Belle II collaboration (F. Abudinén, …, N. Anh Ky, …, T.V. Dong, ...),
 Phys. Rev. Lett. 127, 181802 (2021).
19.  Determination of |Vcb| using ¯B0→D∗+ℓ−¯νℓ decays with Belle II ,
The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
Phys. Rev. D 108, 092013 (2023).
20.  Tests of light-lepton universality in angular asymmetries of hadronically tagged B0→D∗−ℓ+ν decays at Belle II
The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
Phys. Rev. Lett. 131, 18180; arXiv:2308.02023
21.  Measurement of branching fractions and direct CP asymmetries for B→Kπ and B→ππ decays at Belle II,
The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
Phys. Rev.  D 109, 012001 (2024).
22.  Precise measurement of the D+s lifetime at Belle II,
The Belle II collaboration (I. Adachi, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
Phys. Rev. Lett. 131, 171803 (2023), arXiv:2306.00365.
23.  B-flavor tagging at Belle II
The Belle II collaboration (F. Abudinén, ,,,, T. V. Dong, et al),
Eur. Phys. J. C 82, 283 (2022).

Các công bố ghi địa chỉ Viện Vật lý, Viện Hàn lâm KH và CN Việt Nam:
24.  Precise Measurement of the D0 and D+ lifetimes at Belle II,
The  II collaboration (F. Abudinén, ..., N. Anh Ky, …, T.V. Dong, …),
  PHYSICAL REVIEW LETTERS 127, 211801 (2021).
25.  Updated T2K measurements of muon neutrino and antineutrino disappearance using 3.6 × 10^21 protons on targe,
The T2K collaboration (K. Abe, ..., N. T. Hong Van, …, T. V. Ngoc, …),
  PHYSICAL REVIEW D 108, 072011 (2023).
26.  Measurements of the νμ and ν¯μ-induced coherent charged pion production cross sections on 12C by the T2K experiment,
The T2K collaboration (K. Abe, ..., N. T. Hong Van, ..., T. V. Ngoc, …),
 Phys. Rev. D 108, 092009 (2023).
27.  Improved constraints on neutrino mixing from the T2K experiment with 3.13 × 1021 protons on target,
The T2K collaboration (K. Abe, ..., N. T. Hong Van, ..., T. V. Ngoc, …),
 Phys. Rev. D 103, 112008 (2021).
28.  First T2K measurement of transverse kinematic imbalance in the muon-neutrino charged-current single-π+ production channel containing at least one proton,
The T2K collaboration (K. Abe, ..., N. T. Hong Van, ..., T. V. Ngoc, …),
 Phys. Rev. D 103, 112009 (2021).
29.  Một số công trình khác đang được gửi đăng các tạp chí ISI hàng đầu như PRL, PRD và JHEP. Cho nên trong những tháng tiếp theo Đề tài sẽ tiếp tục có thêm một số công bố nữa và như vậy số công bố thực tế của Đề tài sẽ cao hơn 28.

 

Ảnh nổi bật đề tài
1718248946239-naky1.jpg