Thông tin Đề tài

Tên đề tài Nghiên cứu sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh thoái hóa xương khớp từ nguồn dược liệu cây Đòn võ phát triển tại tỉnh Thái Nguyên
Mã số đề tài UDNGDP.01/21-22
Cơ quan chủ trì (Cơ quan thực hiện) Viện Hoá học các hợp chất thiên nhiên
Thuộc Danh mục đề tài Đề tài hợp tác với các ngành và địa phương
Họ và tên ThS. Ngọ Thị Phương
Thời gian thực hiện 01/01/2021 - 31/12/2022
Tổng kinh phí 1.614.298.000 đồng, trong đó: - VAST: 800.000.000 đồng - Bộ, ngành, địa phương: 814.298.000 đồng
Xếp loại Xuất sắc
Mục tiêu đề tài

-     Mục tiêu tổng quát:
Phát triển nguồn dược liệu cây Đòn võ tại một số huyện của tỉnh Thái Nguyên; Xây dựng được quy trình chiết xuất nhóm hoạt chất từ dược liệu cây Đòn võ và tạo sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh thoái hóa xương khớp.
-    Mục tiêu cụ thể:
+ Xác định được tên khoa học cây Đòn võ và xây dựng mô hình trồng thử nghiệm cây Đòn Võ tại tỉnh Thái Nguyên
+ Nghiên cứu thành phần hóa học của lá hoặc thân cây Đòn võ và xây dựng được quy trình chiết xuất nhóm hoạt chất từ dược liệu cây Đòn võ
+ Đánh giá hoạt tính và tác dụng hỗ trợ thoái hóa xương khớp của chế phẩm chiết xuất từ lá hoặc thân cây Đòn võ và tạo sản phẩm hỗ trợ điều trị thoái hóa xương khớp

 

Kết quả chính của đề tài

8.1. Về khoa học:
- Đã xác định được tên khoa học của cây Đòn võ là Premna lucidula Miq., có tên đồng vật (synonym) là Premna flavescens Buch.-Ham. ex C.B.Clarke, thuộc họ Lamiaceae bằng các phương pháp so sánh hình thái và sinh học phân tử. Kết quả nghiên cứu sinh học phân tử đã giải mã được trình tự 3 vùng gen của loài Premna flavescens gồm ITS, rbcL và 18S và đã thực hiện đăng ký lên ngân hàng gen với mã số lần lượt là MT935698.1, MW553265, MW485128.1.
-  Đã nghiên cứu khả năng nhân giống của cây Đòn võ theo phương pháp giâm cành. Kết quả cho thấy các cành giâm được xử lý với thuốc kích ra rễ N3M nồng độ 20 gam / lít trong 5-10 phút rồi giâm lên nền giá thể gồm 80% đất mầu, 16% phân chuồng hoai, 3% tro hun, 1% super lân cho tỷ lệ sống, tỷ lệ ra rễ và chất lượng bộ rễ, khả năng sinh trưởng và phát triển tốt nhất.
- Đã tiến hành trồng thử nghiệm cây Đòn võ từ cây giống được tạo ra bằng phương pháp giâm cành tại xã Văn Hán, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Vườn thử nghiệm có diện tích khoảng 900 m2 với mật độ cây là khoảng 700 cây / 900 m2. Cây Đòn võ phát triển tốt, tương tự cây Đòn võ phân bố trong tự nhiên.
- Đã nghiên cứu thành phần hóa học của tinh dầu lá Đòn võ bằng phương pháp GC-MS. Kết quả cho thấy sự có mặt của 51 hợp chất. Trong đó, nhóm hợp chất chính là sesquiterpenoids (83,0%), monoterpenoids và các hợp chất khác chiếm 6,5% và 9,0%. Hợp chất β-Caryophyllene là thành phần chính chiếm hàm lượng cao nhất (26.3). Tinh dầu lá Đòn võ thể hiện hoạt tính kháng viêm mạnh thông qua khả năng ức chế sản sinh NO với giá trị IC50 = 5.88 ± 0.19 µg/mL.
- Đã phân lập và xác định cấu trúc 6 hợp chất sạch từ thân cành và lá Đòn võ là friedelin (1), friedelinol (2), holoptelin B (3), ethyl p-methoxycinamate (4), 3β-hydroxy stigmast-5-en-7-one (5), và n-triacontanol (6). Hợp chất 1, 2, 6 lần đầu tiên được phân lập từ cây Đòn võ (P. flavescens); hợp chất 3, 4, 5 lần đầu tiên được phân lập từ chi Premna. Friedelin là thành phần chính được phân lập từ cao chiết ethanol tổng Đòn võ với hiệu suất phân lập là 0,66 % (165,0 mg / 25,0 g).
- Đã đánh giá tác dụng dược lý của cao chiết Đòn võ. Cao Đòn võ thể hiện hoạt tính kháng viêm, giảm đau tốt trên chuột thực nghiệm, và không gây độc theo đường uống.  Ở liều 750 mg/kgP, cao Đòn võ ức chế được 41,6% độ sưng phù chân chuột sau 5 giờ tiêm carragenan, ức chế 52,0% số cơn đau quặn sau 25 – 30 phút tiêm acid acetic. Cao Đòn võ liều 500 mg/kgP thể hiện hoạt tính kháng viêm ở mức có ý nghĩa thống kê (P<0,05) sau 4, 5 giờ tiêm carragenan và ức chế 33,3 % số cơn đau quặn sau 15 – 20 phút tiêm acid acetic. Cao Đòn võ liều 250 mg/kgP chưa thể hiện rõ hoạt tính kháng viêm và chỉ làm giảm nhẹ số cơn đau quặn ở các thời điểm quan sát (P >0,05).
-  Đã xây dựng được quy trình chiết xuất chế phẩm ĐV chứa nhóm hoạt chất từ lá và thân cành cây Đòn võ quy mô PTN. Hiệu suất thu chế phẩm ĐV đạt 1,7% so với khối lượng mẫu dược liệu khô.
- Đã đánh giá độ an toàn và tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh thoái hóa xương khớp của Sản phẩm Viên Xương khớp – Premna TN.  Kết quả cho thấy sản phẩm là an toàn, không gây độc tính cấp với liều thử cao nhất là 10 g/kg. Viên Xương khớp – Premna TN ở liều 750 mg/kgP có tác dụng làm giảm mức độ viêm khớp dạng thấp trên mô hình chuột được gây viêm khớp dạng thấp bằng kháng thể collagen thông qua chỉ số điểm viêm và làm giảm hàm lượng cytokine tiền viêm IL-6, TNF-alpha và PGE-2; làm giảm độ viêm sưng thông qua mô hình gây viêm bàn chân chuột bằng carragenan với tỷ lệ ức chế 46,7% - 47,86% độ sưng phù chân chuột; làm giảm số cơn đau quặn rõ rệt. Viên Xương khớp – Premna TN ở liều 500 mg/kgP cũng thể hiện tác dụng kháng viêm, giảm đau trên các mô hình thử nghiệm nhưng hiệu quả thấp hơn so với liều 750 mg/kgP.
-  Đã xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho Sản phẩm Viên Xương khớp – Premna TN và bộ hồ sơ sản phẩm đủ điều kiện xin cấp phép lưu hành.
  8.2. Về ứng dụng:
- Đã nghiên cứu và đưa ra công thức bào chế tạo viên Xương khớp PremNa TN hỗ trợ điều trị thoái hóa xương khớp với thành phần chính là cao khô cây Đòn võ phối với một số cao dược liệu bao gồm Cốt toái bổ, Đỗ trọng, Đương quy, Thổ phục linh.
- Đề tài đã nghiên cứu tạo kem xoa bóp từ chiết xuất cây Đòn võ quy mô phòng thí nghiệm 20 lọ kem / mẻ. Kem xoa bóp xương khớp được chứng minh an toàn, không gây kích ứng da trên thỏ thực nghiệm.
 

 

Những đóng góp mới

Các kết quả nghiên cứu của đề tài đều là những kết quả mới ở trong nước cũng như trên thế giới, cung cấp các dữ liệu khoa học cho cây Đòn võ (Premna flavescens). Các sản phẩm ứng dụng là viên Xương khớp PremNa TN và cao xoa bóp có tác điều trị bệnh thoái hóa xương khớp, viêm đau xương khớp là những sản phẩm mới, tiềm năng để thương mại hóa.

 

*** Sản phẩm cụ thể giao nộp:

-    Các bài báo đã công bố (liệt kê)
02    bài báo quốc tế SCIE:
-    Le Minh Ha, Ngo Thi Phuong, Nguyen Thi Phuong Trang, Dinh Thi Thu Thuy, Le Ngoc Hung, Chemistry and Molecular characteristics of Premna flavescens Wall. ex C. B. Clarke in Vietnam, Natural Product Communications, Volume 16(9): 1–4, 2021.
-    Le Minh Ha, Ngo Thi Phuong, Nguyen Tuan Anh, Do Thi Thanh Huyen, Phytochemicals, analgesic, and anti-inflammatory activities of the ethanol extract from the leaves of Premna flavescens Wall. ex C. B. Clarke., Natural Product Communications, 2022, Volume 17 (7): 1–6, 2022.
02    bài báo quốc gia:
-    Lê Minh Hà, Đỗ Thị Thanh Huyền, Ngọ Thị Phương, Nguyễn Thị Hương, Quy trình nhân giống cây Đòn võ (Premna flavescens) bằng phương pháp giâm cành, Kỷ yếu hội thảo khoa học “Ứng dụng Công nghệ sinh học trong chế biến, bảo quản và phát triển thực phẩm bảo vệ sức khỏe con người”, 253-259, ISBN: 978-604-82-6090-3.
-    Ngọ Thị Phương, Tô Thị Ngọc Anh, Nguyễn Tuấn Anh, Nguyễn Minh Việt, Lê Minh Hà, Phân lập và xác định cấu trúc hóa học của một vài hợp chất từ lá cây Đòn võ (Premna lucidula Miq.), Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Đại học Công nghiệp Hà Nội, 2022, đã chấp nhận đăng.
-    Các bằng sáng chế, giải pháp hữu ích (liệt kê)
01 giải pháp hữu ích được chấp nhận đơn hợp lệ:
Tên giải pháp hữu ích: Quy trình chiết xuất cao dược liệu Đòn võ (Premna flavescenes) phát triển tại tỉnh Thái Nguyên và tinh chế hoạt chất friedelin làm nguyên liệu sản xuất sản phẩm hỗ trợ điều trị thoái hóa xương khớp – chấp nhận đơn theo Quyết định số 17813w/QĐ-SHTT ngày 02 tháng 11 năm 2021.
-    Các sản phẩm cụ thể (mô tả sản phẩm, nơi lưu giữ)
+ Sản phẩm hỗ trợ điều trị thoái hóa xương khớp: 300 lọ, 30 viên nang cứng/lọ
+ Kem xoa bóp từ chiết xuất cây Đòn võ
-    Các sản phẩm khác (nếu có)
Mô hình trồng thử nghiệm cây Đòn võ quy mô khoảng 700 cây tại Xã Văn Hán, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên

Kiến nghị

- Nhân rộng mô hình trồng, phát triển cây dược liệu Đòn võ cho các hộ dân tỉnh Thái Nguyên để bảo tồn cây dược liệu quý của tỉnh và tạo vùng dược liệu làm nguyên liệu sản xuất sản phẩm hỗ trợ thoái hóa xương khớp.
- Nghiên cứu hoàn thiện công nghệ chiết xuất chế phẩm Đòn võ ở qui mô lớn hơn và sản xuất thử nghiệm sản phẩm, xây dựng kế hoạch thương mại hóa sản phẩm để đưa sản phẩm ra thị trường.

 

Ảnh nổi bật đề tài
1694055982261-ngothiphuong2.jpg