| Mục tiêu đề tài |
- Xác định hiện trạng một số yếu tố môi trường tại 7 trạm ven bờ (trạm tác động) là Nha Trang, Phan Thiết, Gành Rái, Định An, Sông Đốc, Rạch Giá, Hà Tiên vào tháng 3, 5-6, 8 và tháng 10 ; tại trạm biển khơi (trạm nền), trạm Phú Quý vào tháng 5. - Sơ bộ đánh giá biến động chất lượng môi trường các khu vực này giai đoạn 2016 - 2020. |
| Kết quả chính của đề tài | Về khoa học: cung cấp chuỗi số liệu liên tục (từ 1996 tới nay), đồng bộ, chính xác cao về các yếu tố môi trường tại những vị trí quan trắc cố định, phục vụ các mục đích khác nhau: nghiên cứu, giảng dạy và đưa ra những cảnh báo về sự bất thường (vượt tiêu chuẩn cho phép) của các yếu tố quan trắc. Về ứng dụng: dữ liệu thu được dùng làm thông số báo cáo hiện trạng môi trường Quốc gia hàng năm, góp phần bảo đảm phát triển kinh tế xã hội và anh ninh quốc phòng biển đảo Việt Nam. - Các kết quả phân tích trong năm 2020 cho thấy: Môi trường nước Chất lượng môi trường tại hầu hết các trạm, trong 4 chuyến khảo sát, đều có chỉ số RQ <1, mức nguy cơ ô nhiễm môi trường thấp. Tuy nhiên, trạm Định An vào Tháng 5 có chỉ số RQ = 1,07; trạm Hà Tiên vào Tháng 8 có RQ = 1,23, mức “nguy cơ ô nhiễm môi trường trung bình”. Các chỉ tiêu làm tăng chỉ số RQ tại các trạm là Coliform, Fe và Nitrat. Nha Trang có chất lượng môi trường ổn định và tốt nhất với chỉ số RQ từ 0,11 - 0,12. Các trạm Phan Thiết, Gành Rái và Sông Đốc cũng có chất lượng môi trường tốt với giá trị chỉ số RQ luôn <0,5. Các trạm Định An và Hà Tiên có chất lượng môi trường không ổn định trong các chuyến khảo sát, với giá trị RQ tại Định An dao động từ 0,43 - 1,07; ở Hà Tiên từ 0,26 - 1,23. Trạm xa bờ Phú Quý có môi trường tốt, RQ = 0,28, mức “nguy cơ ô nhiễm môi trường thấp”. Môi trường trầm tích Trạm Phan Thiết có chỉ số SQG-Q luôn < 0,1, mức chưa có tác động đến rủi ro sinh thái. Các trạm còn lại hầu hết có chỉ số SQG-Q luôn < 0,14, nằm trong khoảng từ 0,1 – 1, ở mức tác động trung bình. Điều đó cho thấy chất lượng trầm tích ở các trạm khảo sát tốt Về sinh vật: Với TVPD, đã ghi nhận 391 loài/dưới loài, trong đó tảo Silic chiếm tỉ lệ cao nhất (202 taxa – chiếm 56,11% tổng số loài), các nhóm Ochrophyta, Cerozoa, Charophyta, Chrysophyceae, và Haptophyta chiếm tỉ lệ rất thấp (< 3%). Có 33 loài TVPD có khả năng gây hại thuộc 6 nhóm, nhóm tảo hai roi có số lượng lớn nhất với 24 taxa, và thấp nhất là tảo Haptophyta (1 taxa). Các loài có khả năng nở hoa gây hại thường xuyên xuất hiện ở các trạm là Pseudo-nitzschia spp. Trạm Nha Trang có mật độ tế bào cao nhất trong cả 4 lần khảo sát. Đáng chú ý, vào tháng 6, mật độ của loài này đạt 426.667 tb/L tại tầng mặt, thời điểm chân triều, gần đạt tới ngưỡng cảnh báo đóng cửa khu vực nuôi trồng để kiểm soát (Todd, 2003) Với ĐVPD, vào Tháng 4 ghi nhận 119 loài thuộc thuộc 17 nhóm. Nhóm chân mái chèo (Copepoda) chiếm hơn 50%. Mật độ trung bình ĐVPD cao nhất được ghi nhận ở trạm Định An (113.593 cá thể/m3 trong Tháng 3 và 133.333 cá thể/m3 trong Tháng 5). Nha Trang có mật độ ĐVPD trung bình đạt 2.016 cá thể/m3 trong đợt Tháng 8, thấp nhất. Với ĐVĐ, đã ghi nhận 133 loài. Trong đó lớp giun nhiều tơ (Polychaeta) thuộc ngành giun đốt chiếm tỉ lệ lớn nhất, Da gai chiến tỉ lệ nhỏ nhất. Mật độ cá thể trung bình cao nhất đạt 4.850 cá thể/m2tại trạm Hà Tiên, tuy nhiên, khối lượng trung bình cao nhất lại ở trạm Gành rái, đạt 429,92 g/m2 vào Tháng 3. Sinh vật lượng thấp nhất tại trạm Sông Đốc, với mật độ trung bình 33 cá thể/m2 và khối lượng trung bình 0,18g/m2 vào Tháng 10 Các kết quả sơ bộ đánh giá diễn tiến theo thời gian (2016 – 2020) cho thấy: Không thấy có một xu thế biến động rõ ràng nào của các chỉ tiêu hóa học – sinh thái trong nước, trong trầm tích ở các trạm. Đối với sinh vật (TVPD, ĐVPD và ĐVĐ) cũng không thấy có một xu thế biến động rõ ràng theo thời gian cả về số lượng loài cũng như mật độ ở các trạm. |
| Sản phẩm đề tài | Sản phẩn bao gồm 4 tập báo cáo đợt gồm số liệu quan trắc, phân tích các yếu tố khí tượng – thủy văn – động lực biển, hóa học - sinh thái, sinh vật phù du và nhận xét về các yếu tố của 4 chuyến khảo sát (Tháng 3, 5-6, 8, 10) tại 7 điểm ven bờ, 1 trạm biển khơi. Một tập báo cáo tổng kết: đưa ra những nhận xét tổng hợp các kết quả quan trắc, phân tích của 4 chuyến khảo sát. Những cảnh báo và lý giải về những đột biến (vượt ngưỡng) của các yếu tố môi trường. |