Viện Sinh học được cấp Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích cho quy trình tổng hợp xanh hạt nano selen
02/09/2026
Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích số 4323 cho giải pháp "Quy trình tổng hợp xanh hạt nano selen có hoạt tính kháng khuẩn sử dụng dịch chiết lá vối (Cleistocalyx operculatus L.) làm tác nhân khử". Giải pháp là kết quả nghiên cứu của PGS.TS. Nguyễn Thị Mai Phương và các cộng sự tại Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Việc được cấp Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích ghi nhận tính mới và khả năng áp dụng của quy trình, đồng thời tạo cơ sở để nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện công nghệ tổng hợp xanh hạt nano selen theo hướng thân thiện với môi trường và nghiên cứu tiềm năng ứng dụng trong các lĩnh vực phù hợp.
Phát triển công nghệ tổng hợp xanh hạt nano selen
Selen (Se) là nguyên tố vi lượng cần thiết đối với cơ thể người và nhiều hệ thống sinh học. Nguyên tố này tham gia cấu tạo, hoạt hóa một số enzyme và protein có chức năng chống oxy hóa; đồng thời có vai trò đối với hoạt động của hệ miễn dịch và quá trình chuyển hóa hormone tuyến giáp.
Trong lĩnh vực y sinh, hạt nano selen (SeNP) được quan tâm nhờ một số đặc tính đáng chú ý, trong đó có khả năng sinh khả dụng và độc tính có thể thấp hơn so với một số dạng selen vô cơ. Trong khi đó, các phương pháp tổng hợp bằng kỹ thuật hóa học hoặc vật lý có thể đòi hỏi điều kiện phản ứng phức tạp và phát sinh chất thải. Vì vậy, tổng hợp xanh sử dụng tác nhân có nguồn gốc thực vật là một hướng nghiên cứu được quan tâm.
Sử dụng dịch chiết lá vối làm tác nhân khử
Từ định hướng trên, nhóm nghiên cứu thuộc Viện Sinh học đã lựa chọn lá vối (Cleistocalyx operculatus L.) - nguồn nguyên liệu phổ biến tại Việt Nam - để sử dụng trong quy trình tổng hợp hạt nano selen.
Dịch chiết lá vối chứa các hợp chất polyphenol và flavonoid. Trong quy trình, các hợp chất sinh học này đóng vai trò tác nhân khử tiền chất selen về dạng nguyên tố (Se⁰), đồng thời tham gia ổn định bề mặt hạt nano, qua đó hạn chế việc sử dụng thêm tác nhân hóa học tổng hợp.
Theo kết quả nghiên cứu, hạt nano selen thu được có kích thước dưới 200 nm, độ đồng đều cao và thể hiện hoạt tính kháng khuẩn. Kết quả là cơ sở để nhóm tiếp tục nghiên cứu đặc tính, độ an toàn và khả năng ứng dụng của vật liệu trong các lĩnh vực phù hợp.
Quy trình tổng hợp gồm ba bước
Giải pháp hữu ích số 4323 mô tả quy trình tổng hợp hạt nano selen qua ba bước chính:
Bước 1: Thu nhận dịch chiết giàu polyphenol
Lá vối được chiết bằng ethanol để thu nhận các hợp chất polyphenol. Dịch chiết được ly tâm loại bỏ bã, xác định hàm lượng polyphenol tổng số và bảo quản ở nhiệt độ phù hợp.
Bước 2: Tổng hợp hạt nano selen
Dịch chiết lá vối được pha loãng, gia nhiệt và phối trộn với dung dịch tiền chất selen theo tỷ lệ xác định. Hỗn hợp được khuấy liên tục để hình thành hệ phân tán hạt nano selen.
Bước 3: Thu nhận sản phẩm dạng bột khô
Hệ phân tán hạt nano selen được sấy đông khô để thu sản phẩm dạng bột, giúp thuận lợi cho việc bảo quản và phục vụ các nghiên cứu tiếp theo.
Hướng tới ứng dụng vật liệu nano thân thiện với môi trường
Theo nhóm nghiên cứu, việc sử dụng dịch chiết lá vối làm tác nhân khử giúp đơn giản hóa quy trình và hạn chế sử dụng tác nhân hóa học tổng hợp. Quy trình tạo tiền đề cho các nghiên cứu chuyên sâu nhằm đánh giá đặc tính, độ an toàn và tiềm năng ứng dụng của vật liệu nano selen.
Việc khai thác nguồn nguyên liệu lá vối sẵn có trong nước cũng cho thấy tiềm năng tận dụng dược liệu bản địa trong nghiên cứu, phát triển vật liệu nano theo phương pháp tổng hợp xanh.
Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích số 4323 ghi nhận kết quả nghiên cứu của PGS.TS. Nguyễn Thị Mai Phương và các cộng sự tại Viện Sinh học. Đây là cơ sở để nhóm tiếp tục hoàn thiện quy trình, nghiên cứu sâu hơn về đặc tính của vật liệu nano selen và đánh giá khả năng ứng dụng trong các lĩnh vực phù hợp.
Tin: Mai Lan – Kim Ngân
