Toán học vốn trong sáng

Ở trường phổ thông, càng học lên cao, sẽ càng thấy Toán học “bớt trong sáng” bởi những định lý và kí hiệu toán học được học sinh “miễn cưỡng thừa nhận”, chỉ nhằm giải quyết những bài toán đơn lẻ, khô khan, thay vì giúp họ học cách mô tả và giải quyết vấn đề trong cuộc sống.

GS Nguyễn Tiến Dũng (ĐH Toulouse, Pháp) bị “bí” khi một học sinh hỏi
ký hiệu số 60 của người Babylon là gì vì slide của ông chỉ đến số 59

Toán học nên được hiểu vượt ra khỏi việc giải quyết những bài toán đơn lẻ phổ thông mà là để trả lời những phân vân của con người về thế giới và lịch sử của mình. Chẳng hạn, tại sao số phức lại ra đời? Vì con người nghĩ rằng mọi vấn đề đều có thể giải quyết được, vì người ta không chấp nhận việc phương trình x2+1 là vô nghiệm.

Toán học đi vào đời sống, thân thuộc hơn những gì người ta vẫn nghĩ. Ví dụ, GS Nguyễn Tiến Dũng nói “người làm âm nhạc là phải hiểu Toán học, âm nhạc hay ở chỗ “người ta đếm mà không biết là mình đếm” (Archimedes). Người đầu tiên nghĩ ra hình Mobius không phải là Ferdinand August Mobius mà thực ra là Sebastian Bach. Nối cách chơi hai dòng nhạc đối âm trong Crab Canon của Bach là thành dải băng Mobius.”

Những bài giảng ngày hôm đó không chỉ hướng mọi người đến tình yêu Toán học, mà truyền cảm hứng cho trẻ em về khoa học nói chung thông qua việc dấy lên những mối nghi ngờ và những câu hỏi tự nhiên. “Tưởng như chúng ta đến được chân lý rồi nhưng bản năng nghiên cứu khoa học khiến ta nghi ngờ chân lý” GS Hoàng Xuân Phú nói.

“Một ngày với Toán học” là cơ hội cho tất cả những ai tham gia, đặc biệt là trẻ em, được lắng nghe, đối thoại, thậm chí tự do “vặn vẹo” các nhà Toán học hàng đầu của đất nước. Các em thấy, nhà Toán học, cũng như những bài giảng của họ: thông minh, sâu sắc nhưng rất bình dị và hài hước. Và ít có sự kiện nào mà nhà khoa học có cơ hội gần gũi với công chúng như vậy: các nhà toán học và các diễn giả (khi chưa đến lượt) cùng ngồi dự thính, pha trò và chơi trò chơi với các thính giả.

Nhiều nhà khoa học nổi tiếng, chảng hạn GS Pierre Darriulat từng nêu lí do cần tổ chức Ngày hội Khoa học “Một nhà khoa học thấm nhuần đạo lý của khoa học sẽ nhận thấy rằng mình có nghĩa vụ giới thiệu với công chúng những công việc mà mình đang làm”.  "Ngày Toán học" tổ chức vừa qua là một hoạt động nằm trong xu thế đó.

Theo Hảo Linh, Tạp chí Tia sáng
Xử lý tin: Bích Diệp