Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập Viện Địa chất

Viện Các Khoa học về Trái đất - đơn vị tiền thân của Viện Địa chất được thành lập năm 1976 và là 1 trong 5 thành viên đầu tiên của Viện Khoa học Việt Nam lúc bấy giờ. Năm 1989, sau khi một số bộ phận chuyên ngành như: Địa lý, Vật lý Địa cầu, Bản đồ, tách ra thành lập các đơn vị nghiên cứu độc lập, Viện Các Khoa học về Trái đất được đổi tên thành Viện Địa chất và giữ nguyên tên gọi đến ngày nay.

Từ chỗ ban đầu mới thành lập chỉ có 5 Tiến sỹ, 34 cử nhân và kỹ sư, 5 cán bộ trung sơ cấp, tới nay Viện Địa chất có đội ngũ cán bộ khoa học lên tới 120 người, trong đó có 07 Giáo sư và Phó Giáo sư, 32 Tiến sỹ khoa học và Tiến sỹ, 55 Thạc sỹ và 33 đại học và trên 30 cán bộ hợp đồng, làm việc trong 17 Phòng chuyên môn và Trung tâm nghiên cứu, 03 trạm nghiên cứu tại Hà Nội, Hải Dương và Quảng Bình.

Trong những năm gần đây, cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu của Viện ngày càng được đầu tư trang bị hiện đại hơn. Từ chỗ các thiết bị ban đầu chủ yếu được Liên Xô tài trợ bị lạc hậu và hư thỏng theo thời gian, Viện Địa chất ngày nay có những thiết bị khá hiện đại. Mặc dù số lượng thiết bị nghiên cứu chưa nhiều, nhưng những gì hiện có có thể giúp cán bộ nghiên cứu của Viện giải quyết các nhiệm vụ khoa học công nghệ quan trọng. Một số trang thiết bị của Viện như tổ hợp thiết bị thu ảnh vệ tinh NOAA phân giải cao và xử lý ảnh viễn thám; Tổ hợp thiết bị đo biến dạng vỏ Trái đất; Hệ thiết bị quang học nghiên cứu thành phần vật chất; Hệ thiết bị xác định các chỉ tiêu môi trường; Hệ các thiết bị đo địa vật lý...

Hoạt động khoa học công nghệ của Viện trong 40 năm qua được ghi nhận bởi một khối lượng đáng kể các chương trình, đề tài/ dự án khoa học công nghệ các cấp được hoàn thành, không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn đóng góp hiệu quả cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ chính trị - quốc phòng - an ninh. Tiêu biểu có thể kể đến đó là Viện Địa chất đã chủ trì và hoàn thành xuất sắc 2 Chương trình khoa học trọng điểm cấp Nhà nước: "Nghiên cứu sự thành tạo khe nứt hiện đại và một số biện pháp phòng chống chủ yếu, mã số 48-02" và "Điều tra tổng hợp điều kiện tự nhiên- kinh tế- xã hội 9 tỉnh miền núi phía Bắc và đề xuất các giải pháp phát triển kinh tế xã hội"; Tham gia hoàn thành và đóng góp nhiều kết quả xuất sắc cho các Chương trình khác như: "Xây dựng tập Bản đồ Atlas quốc gia" , "Chương trình Tây Nguyên II" và "Chương trình Tây Nguyên III".

Trong 40 năm qua, Viện đã chủ trì thực hiện 58 đề tài khoa học công nghệ cấp Nhà nước bao gồm: 35 đề tài KHCN trọng điểm quốc gia, các đề tài độc lập cấp Nhà nước, 23 đề tài HTQT theo Nghị định thư với các tổ chức khoa học quốc tế, 145 đề tài thuộc chương trình NCCB cấp Nhà nước, 205 đề tài/dự án cấp viện Hàn lâm KHCNVN, cấp bộ/ngành, và cấp tỉnh. Ngoài ra, Viện còn chủ trì thực hiện hàng trăm đề tài nghiên cứu cấp cơ sở do Viện quản lý. Các kết quả nghiên cứu của Viện được công bố trong 22 sách chuyên khảo, 1640 bài báo tại tạp chí khoa học chuyên ngành quốc gia và quốc tế, tham gia báo cáo tại hàng trăm Hội thảo KHCN trong và ngoài nước.

Hoạt động khoa học công nghệ của Viện Địa chất tập trung phát triển theo các hướng chủ yếu sau đây:

- Hướng nghiên cứu cơ bản về những vấn đề quan trọng trong khoa học địa chất hiện đại.
- Hướng nghiên cứu động lực hình thành, quy luật phát triển các dạng tai biến địa chất chủ yếu, xây dựng các giải pháp phòng tránh và giảm nhẹ thiệt hại.
- Hướng nghiên cứu sử dụng hợp lý tài nguyên địa chất phục vụ quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội.
- Hướng nghiên cứu những vấn đề môi trường cấp bách.
- Hướng nghiên cứu hoàn thiện công nghệ trong nghiên cứu địa chất và địa chất ứng dụng.

Ghi nhận những thành tích của Viện từ khi thành lập, Viện Địa chất đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập Hạng Ba nhân kỷ niệm 20 năm thành lập (năm 1996) và Huân chương Độc lập Hạng Nhì nhân kỷ niệm 30 năm thành lập (năm 2006) và Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ nhân kỷ niệm 40 năm thành lập (năm 2016). Nhiều tập thể và cá nhân của Viện Địa chất cũng đã nhận được nhiều danh hiệu cao quý của Nhà nước và Bằng khen của Viện Hàn lâm KHCNVN.

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm, Chủ tịch Châu Văn Minh chúc mừng những thành tựu đã đạt được trong 40 năm qua của Viện Địa chất. Trong những năm qua, Viện Địa chất đã gặt hái được rất nhiều thành công, có đóng góp lớn trong nhiều lĩnh vực từ nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ cho đến đào tạo và hợp tác quốc tế. Đánh giá cao những kết quả đạt được, Chủ tịch cũng tin tưởng rằng với lực lượng cán bộ và sự đầu tư trang thiết bị như hiện nay cùng với sự định hướng đúng đắn của Ban lãnh đạo, Viện Địa chất sẽ ngày càng phát triển, không chỉ là viện đầu ngành trong lĩnh vực khoa học địa chất ở nước ta mà còn tiến tới đạt trình độ khu vực và thế giới.

GS.VS.Châu Văn Minh, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCNVN thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ trao tặng Bằng khen cho Viện Địa chất

Thanh Hà