Hợp tác quốc tế nhằm nâng cao năng lực tự chủ trong lĩnh vực Công nghệ lượng tử

Diễn đàn Công nghệ Lượng tử BRICS lần thứ nhất là không gian trao đổi quan trọng giữa các nhà quản lý, nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ trong lĩnh vực lượng tử các quốc gia thành viên như Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Ai Cập,... Chương trình không chỉ bao gồm các phiên thảo luận chính sách và chiến lược, mà còn có các hoạt động làm việc trực tiếp tại những cơ sở nghiên cứu lượng tử hàng đầu của Nga như Russian Quantum Centre, Phòng thí nghiệm tính toán lượng tử với ion lạnh, Phòng thí nghiệm vi quang học kết hợp và radiophotonics, Viện Vật lý Lebedev, Đại học MISIS và Phòng thí nghiệm công nghệ lượng tử siêu dẫn,…

Đoàn VAST tham dự Diễn đàn Công nghệ Lượng tử BRICS lần thứ nhất tại Liên bang Nga

PGS.TS. Đinh Văn Trung - Viện trưởng Viện Vật lý (ngoài cùng bên phải) chia sẻ cách tiếp cận của Việt Nam trong phát triển khoa học và công nghệ lượng tử

Tại Diễn đàn, báo cáo của VAST do PGS.TS. Đinh Văn Trung - Viện trưởng Viện Vật lý trình bày tập trung chia sẻ cách tiếp cận của Việt Nam trong phát triển khoa học và công nghệ lượng tử, trong đó nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế đối với việc hình thành năng lực nghiên cứu dài hạn. Trên cơ sở thế mạnh của Việt Nam về toán học, vật lý lý thuyết và khoa học tính toán, VAST định hướng thúc đẩy các hướng nghiên cứu phù hợp như mô phỏng lượng tử, thuật toán lượng tử, vật liệu lượng tử, cảm biến lượng tử, mật mã hậu lượng tử và các ứng dụng liên quan đến an toàn thông tin. Bên cạnh các phiên thảo luận mở, đoàn VAST đã tham gia nhiều phiên thảo luận với các đoàn quốc tế nhằm chia sẻ quan điểm về phát triển khoa học và công nghệ lượng tử tại Việt Nam, xu hướng trên thế giới và tiềm năng hợp tác trong nhóm BRICS.

Chia sẻ với các nhà quản lý, nhà khoa học và các hãng thông tấn báo chí tại diễn đàn, GS.TS. Trần Tuấn Anh - Phó Chủ tịch VAST cho rằng Việt Nam định hướng tiếp cận công nghệ lượng tử theo trọng tâm thông qua phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, tăng cường hạ tầng nghiên cứu dùng chung và đẩy mạnh hợp tác với các trung tâm khoa học quốc tế; thay vì dàn trải hay chạy đua toàn diện với các cường quốc công nghệ. Đây là phương thức từng bước hình thành năng lực nội sinh trong một lĩnh vực khó, có chu kỳ đầu tư dài và yêu cầu cao về tri thức nền tảng.

Trong những năm gần đây, công nghệ lượng tử đang trở thành một trong những lĩnh vực cạnh tranh chiến lược toàn cầu. Nhiều quốc gia đã xây dựng chương trình quốc gia về lượng tử với quy mô đầu tư lớn nhằm phát triển các công nghệ như máy tính lượng tử, truyền thông lượng tử, cảm biến lượng tử và mật mã hậu lượng tử. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, đằng sau các công nghệ này là cả một nền khoa học nền tảng rất sâu về vật lý lượng tử, vật liệu lượng tử và các hệ lượng tử nhiều hạt. Chính vì vậy, cộng đồng khoa học quốc tế hiện không tiếp cận công nghệ lượng tử đơn thuần dưới góc độ “máy tính lượng tử”, mà theo hướng phát triển đồng thời cả nghiên cứu cơ bản và công nghệ ứng dụng. Các hướng nghiên cứu như vật liệu topo lượng tử, các hệ điện tử tương quan mạnh, quantum geometry, quang tử lượng tử hay các trạng thái vật chất lượng tử mới hiện được xem là nền tảng khoa học cho sự phát triển của máy tính lượng tử, truyền thông lượng tử và các công nghệ lượng tử thế hệ tiếp theo.

Trước đó, trong khuôn khổ Hội thảo khoa học quốc tế “Những tiến bộ mới trong nghiên cứu các hệ điện tử tương quan mạnh” tổ chức tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE, Quy Nhơn) từ ngày 1-5/6/2026, GS.TS. Trần Tuấn Anh đã trao đổi với nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới về nội dung nghiên cứu, phát triển khoa học lượng tử tại Việt Nam. Nếu như các trao đổi tại Quy Nhơn tập trung vào nền khoa học sâu của vật chất lượng tử và các hệ lượng tử tiên tiến, thì tại Diễn đàn BRICS Quantum, VAST hướng nhiều hơn tới bài toán phát triển công nghệ, xây dựng hạ tầng, kết nối doanh nghiệp và định hình chiến lược quốc gia về lượng tử. Việc liên tục tham gia các diễn đàn quốc tế, kết nối với các nhà khoa học và trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới cho thấy VAST đang từng bước triển khai một cách tiếp cận bài bản đối với lĩnh vực công nghệ lượng tử, không chỉ ở góc độ nghiên cứu khoa học, mà hướng tới xây dựng năng lực quốc gia trong dài hạn. Trong đó, nghiên cứu cơ bản, nguồn nhân lực chất lượng cao và hợp tác quốc tế được xác định là ba trụ cột quan trọng để hình thành năng lực nội sinh của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ chiến lược này.

Tin: Quỳnh Liên từ Mát-xcơ-va, Liên bang Nga
Xử lý: Vân Nga, Trung tâm Dữ liệu và Thông tin khoa học