Đẩy mạnh hợp tác đào tạo, nghiên cứu khoa học giữa các trường đại học Việt Nam và Liên bang Nga
23/05/2026
Ngày 22/5/2026, tại Hà Nội, Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam - Liên bang Nga lần thứ ba đã diễn ra trong khuôn khổ Năm khoa học và giáo dục Việt Nam - Liên bang Nga 2026. Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Chủ tịch Phân ban Việt Nam trong Ủy ban Liên chính phủ Việt Nam - Liên bang Nga về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật đã dự, phát biểu tại Hội nghị.
Tham dự Hội nghị có: Phó Thủ tướng Liên bang Nga Chernyshenko Dmitry Nikolaevich, Chủ tịch Phân ban Nga trong Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Liên bang Nga về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật phát biểu chào mừng qua hình thức trực tuyến; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Hoàng Minh Sơn, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga; GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương; Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga Mogilevsky Konstantin Ilyich; lãnh đạo 68 trường đại học của Việt Nam, 62 trường đại học của Liên bang Nga.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, bối cảnh quan hệ hữu nghị truyền thống và đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga đang được thúc đẩy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Lãnh đạo cấp cao nhất của hai nước đã nhất trí định vị lại và nâng tầm quan hệ song phương trên mọi lĩnh vực trong kỉ nguyên phát triển mới, trong đó hợp tác giáo dục và đào tạo là mũi nhọn trọng tâm.
Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, Đảng, Nhà nước và Chính phủ Việt Nam luôn nhận thức sâu sắc, đầy đủ và thực hiện nhất quán quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai của dân tộc. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế.
Chụp hình lưu niệm. Ảnh VGP/Phương Nguyên
Đồng thời, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đề ra những chủ trương, chính sách mạnh mẽ nhằm khai thông điểm nghẽn, tạo đột phá để phát triển, chấn hưng nền giáo dục nước nhà.
Thay mặt lãnh đạo Đảng, Chính phủ và nhân dân Việt Nam, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc bày tỏ cảm ơn chân thành tới Nhà nước, Chính phủ, các trường đại học và các nhà khoa học Nga đã dành cho Việt Nam những tình cảm và sự hỗ trợ quý báu trong suốt thời gian qua.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, những năm gần đây, hợp tác giữa các trường đại học của Việt Nam và Liên bang Nga trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ phát triển mạnh mẽ.
Hiệp định hợp tác trong lĩnh vực giáo dục đại học giữa Chính phủ Việt Nam và Liên bang Nga năm 2024 cùng với việc hằng năm Chính phủ Liên bang Nga dành cho Việt Nam 1.000 suất học bổng ở các trình độ đào tạo là minh chứng rõ ràng cho cam kết và quyết tâm hợp tác hiệu quả, chặt chẽ trong lĩnh vực giáo dục, góp phần phát triển quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Với tư cách Đồng Chủ tịch Phân ban Ủy ban Liên Chính phủ Việt Nam - Liên bang Nga về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học công nghệ, Phó Thủ tướng Thường trực chính phủ Phạm Gia Túc khẳng định quyết tâm của Chính phủ Việt Nam trong việc tạo mọi điều kiện thuận lợi và hỗ trợ tối đa để thúc đẩy mối liên kết này phát triển thực chất, mạnh mẽ và hiệu quả hơn.
Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học lần này chính là diễn đàn quan trọng để cụ thể hóa, hiện thực hóa các cam kết của lãnh đạo cấp cao. Phó Thủ tướng thường trực kì vọng, sau Hội nghị, các bên sẽ nhanh chóng đạt được các kết quả thiết thực, mở ra nhiều chương trình liên kết đào tạo mới, đẩy mạnh trao đổi học thuật, giảng viên, sinh viên, hợp tác nghiên cứu khoa học và đặc biệt là xúc tiến mở các phân hiệu trường đại học Nga tại Việt Nam.
Chia sẻ tại Hội nghị, GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết: Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, trí tuệ nhân tạo làm thay đổi căn bản cách con người học tập và làm việc, đại học không thể chỉ dừng ở việc truyền đạt tri thức, mà cần trở thành nơi hình thành năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ. Đại học phải là nơi tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và các thế hệ nhà khoa học có khả năng khởi nghiệp từ chính các kết quả nghiên cứu.
GS.TS. Trần Hồng Thái cho rằng, đây cũng là thách thức lớn đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Nếu chỉ sử dụng công nghệ, Việt Nam sẽ phụ thuộc vào công nghệ; chỉ khi làm chủ năng lực nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực khoa học trình độ cao, đất nước mới có thể từng bước làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia bền vững. Vì vậy, Việt Nam đặc biệt chú trọng mô hình giáo dục đại học gắn với nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.
Từ thực tiễn hợp tác với các đối tác Nga, nhiều chương trình nghiên cứu giữa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã mang lại kết quả tích cực trong các lĩnh vực biển, vật liệu, công nghệ sinh học, khoa học Trái đất, vật lý hạt nhân và năng lượng cao,... Các chương trình hợp tác không chỉ tạo ra công bố khoa học quốc tế, mà còn góp phần đào tạo đội ngũ nhà khoa học trẻ, từng bước hình thành năng lực nghiên cứu và làm chủ công nghệ cho Việt Nam.
Đặc biệt, hợp tác với Viện Liên hiệp Nghiên cứu Hạt nhân Dubna đã giúp nhiều nhà khoa học trẻ Việt Nam tiếp cận các hạ tầng nghiên cứu lớn, tham gia mạng lưới khoa học quốc tế và phát triển năng lực trong các lĩnh vực khoa học tiên tiến.
Theo GS.TS. Trần Hồng Thái, trong giai đoạn mới, hợp tác giáo dục đại học Việt Nam - Liên bang Nga cần vượt ra ngoài khuôn khổ trao đổi sinh viên hay đào tạo truyền thống, hướng tới cùng xây dựng năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, vật liệu mới, năng lượng mới, công nghệ sinh học, công nghệ vũ trụ và vệ tinh quan sát Trái đất.
GS.TS. Trần Hồng Thái khẳng định, Liên bang Nga là đối tác phù hợp với định hướng phát triển của Việt Nam nhờ nền tảng khoa học cơ bản vững mạnh, hệ thống viện nghiên cứu và trường đại học lớn, cùng kinh nghiệm phát triển các công nghệ lõi. Đây không chỉ là cơ hội hợp tác chuyên môn, mà còn là điều kiện để Việt Nam học hỏi kinh nghiệm xây dựng trường phái khoa học, hệ sinh thái nghiên cứu và đào tạo nhân lực chất lượng cao. “Tương lai hợp tác đại học Việt - Nga không chỉ được đo bằng số lượng chương trình đào tạo hay sinh viên trao đổi, mà bằng khả năng cùng tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và các thế hệ nhà khoa học mới cho tương lai của hai quốc gia”, GS.TS. Trần Hồng Thái nhấn mạnh.
Theo Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn, hợp tác giáo dục đại học giữa Việt Nam và Liên bang Nga đang phát triển hết sức sống động, thực chất và giàu tiềm năng, kế thừa nền tảng truyền thống tốt đẹp qua nhiều thập kỉ.
Trong giai đoạn phát triển mới, để nâng tầm hợp tác đi vào chiều sâu và cùng kiến tạo giá trị, các cơ sở giáo dục hai nước cần tập trung vào các định hướng trọng tâm: thúc đẩy hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu chung và chuyển giao công nghệ hai chiều trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn (trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, an toàn thông tin, năng lượng mới); tăng cường trao đổi giảng viên, nghiên cứu sinh và học sinh sinh viên; xây dựng các nhóm nghiên cứu quốc tế xuất sắc; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển các mô hình giáo dục trực tuyến, linh hoạt.
Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam - Liên bang Nga lần thứ ba là dịp để các cơ sở giáo dục đại học hai nước kết nối trực tiếp, chia sẻ nhu cầu, xác định các ưu tiên hợp tác, thúc đẩy các chương trình đào tạo và nghiên cứu chung, tăng cường trao đổi giảng viên, sinh viên, đồng thời triển khai các sáng kiến hợp tác trong thời gian tới.
Các ý kiến, tham luận tại Hội nghị khẳng định, hợp tác giáo dục và đào tạo luôn là một trong những trụ cột bền vững trong quan hệ hữu nghị truyền thống và đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Nhiều thế hệ cán bộ, chuyên gia và nhà khoa học Việt Nam đã được đào tạo tại Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay, trở thành nguồn nhân lực quan trọng đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Tin: Vân Nga; Ảnh: VGP/ Phương Nguyên
