Phát triển sản phẩm sinh khối tảo dị dưỡng làm thức ăn bổ sung cho tôm/cá nhuyễn thể

29/09/2020
Theo định hướng đến năm 2020, thủy sản là ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, góp phần quan trọng đưa nền kinh tế nông, lâm, ngư nghiệp phát triển bền vững với tốc độ tăng trưởng khoảng trên 7%/năm, giá trị xuất khẩu dự kiến đạt mức 10-10,5 tỷ USD. Việc nâng cao giá trị xuất khẩu các sản phẩm thủy sản đã được đặt ra và cần phải giải quyết. Trong đó, cung cấp đủ thức ăn và từng bước nội địa hóa nguồn thức ăn tự nhiên của Việt Nam có chất lượng tương đương với nguồn thức ăn nhập khẩu nhưng lại có giá thành đủ rẻ để có thể thương mại hóa được là một khâu quan trọng, mang tính đột phá. Ở Việt Nam hiện chưa có nhà sản xuất nào đủ lớn để đáp ứng được nhu cầu sử dụng thức ăn cho con giống thủy sản ở các giai đoạn, chiếm tới 90% thị phần thuộc về các nhà sản xuất thức ăn nước ngoài. Vì vậy, nhu cầu sử dụng nguồn thức ăn tự nhiên, giàu dinh dưỡng từ vi tảo, có giá trị, kinh tế và hiệu quả đối với ngành nuôi trồng thủy sản (NTTS) trong nước là vô cùng cần thiết để tạo ra các sản phẩm sạch, chất lượng cao.

Schizochytrium mangrovei PQ6 là chủng vi tảo biển dị dưỡng thuộc chi Schizochytrium được phân lập ở huyện đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang năm 2006-2008, thuộc Bộ sưu tập chủng giống của Phòng Công nghệ Tảo, Viện Công nghệ sinh học. Đây là chủng vi tảo giàu lipit và các axit béo không bão hòa đa nối đôi đặc biệt là axit docosahexaenoic (DHA - C22: 6n-3). Các sản phẩm được làm từ sinh khối khô Schizochytrium để làm giàu luân trùng và Artemia phục vụ cho NTTS đã có mặt trên thị trường thế giới như AlgaMac-2000TM và AlgaMac-3050TM do Aquafauna Bio-Marine Inc (Mỹ) hoặc “Docosa Gold” của Công ty Sanders Brine TOMCA (Mỹ) sản xuất. Ở Việt Nam, hiện chưa có sản phẩm nội địa nào được sản xuất từ loại vi tảo này.

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trên, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã giao dự án “Phát triển sản phẩm sinh khối tảo dị dưỡng làm thức ăn bổ sung cho tôm/cá” thuộc Dự án Phát triển sản phẩm thương mại cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam do Ban Ứng dụng và Triển khai Công nghệ quản lý, GS.TS. Đặng Diễm Hồng, Viện Công nghệ sinh học làm chủ nhiệm năm 2018-2020. Dự án đã được tiến hành với mục tiêu hoàn thiện sản phẩm Algae Feed-TOMCANT làm thức ăn bổ sung cho tôm/cá được thị trường trong nước chấp nhận nhằm khẳng định chất lượng các sản phẩm nghiên cứu và sản xuất tại Việt Nam.

Sau 2 năm thực hiện dự án đã thu được những kết quả sau:

-Lần đầu tiên ở Việt Nam, nhóm nghiên cứu đã hoàn thiện và sản xuất được sản phẩm Algae Feed-TOMCANT từ loài vi tảo biển dị dưỡng Schizochytrium mangrovei bản địa giàu dinh dưỡng đặc biệt là các axit béo không bão hòa đa nối đôi dạng bột khô để bổ sung làm thức ăn cho tôm ở giai đoạn giống đến thương phẩm. Algae Feed-TOMCANT bổ sung DHA, EPA, các khoáng đa và vi khoáng cần thiết cho tôm; giúp tôm tăng trọng nhanh, rút ngắn thời gian nuôi, tiết kiệm chi phí thức ăn từ 1,4-10% tổng lượng thức ăn cần cung cấp cho tôm số so với không dùng sản phẩm Algae Feed-TOMCANT. Đây là sản phẩm hoàn toàn tự nhiên từ vi tảo S. mangrovei PQ6, không chứa chất bảo quản, chất cấm theo quy định của Bộ NN -PTNT.
- Đã xây dựng được 01 quy trình nuôi trồng tảo theo kiểu lên men theo mẻ có bổ sung cơ chất với công suất 50-100 kg sinh khối tảo/tháng, lượng sinh khối tươi và khô trung bình đạt 405,23 g/L và 115,79 g/L (tương ứng), hàm lượng lipit đạt 44-48% sinh khối khô.
- Có được 01 quy trình thu hoạch sinh khối đơn giản, dễ thực hiện, tiết kiệm năng lượng nhưng có hiệu quả cao (xấp xỉ 95 %), sinh khối tảo có hàm lượng lipits đạt gần 47% sinh khối khô, hàm lượng axit béo không bão hòa đã nối đôi (polyunsaturated fatty acids-PUFAs) đạt 60% so với axit béo tổng số;
- Xây dựng được 01 quy trình sấy sinh khối tảo đạt 40 kg/tháng, rẻ tiền, phù hợp với điều kiện của Phòng thí nghiệm, đảm bảo chất lượng sinh khối (hàm lượng lipit đạt 46,7% sinh khối khô, hàm lượng PUFAs đạt 60,1% so với axit béo tổng số);
- Đã xây dựng được 01 bộ tiêu chuẩn cơ sở số 01:2020/VCNSH cho sản phẩm Algae Feed-TOMCANT được Hội đồng khoa học Viện Công nghệ sinh học xác nhận theo quyết định số 290/QĐ-CNSH do Viện trưởng Viện Công nghệ sinh học ký ngày 28/4/2020;
- Đã sản xuất được 479,5 kg sản phẩm Algae Feed-TOMCANT đảm bảo tiêu chuẩn cơ sở đã đề ra trong đó, đã bước đầu thương mại hóa được 370 kg và 109,5 kg cung cấp miễn phí cho các trại nuôi trồng thử nghiệm trên tôm.
- Đã đăng ký nhãn hiệu hàng hóa cho sản phẩm Algae Feed-TOMCANT và được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận số 335401 theo Quyết định số 97217/QĐ-SHTT ký ngày 01/11/2019.
- Kết quả thử nghiệm sản phẩm Algae Feed-TOMCANT trên tôm ở cả 3 trại của miền Bắc, Trung và Nam đã cho thấy mặc dù điều kiện môi trường nuôi và cách thức nuôi tôm có khác nhau nhưng khi sử dụng sản phẩm, tôm có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn, tỷ lệ sống và năng suất cao hơn, hệ số chuyển đổi thức ăn thấp rõ rệt (P<0,05)so với đối chứng không sử dụng sản phẩm. Qua đó, cho thấy hiệu quả kinh tế cũng cao hơn (tiết kiệm được khoảng 1,4%-10% tổng lượng thức ăn cần cung cấp cho tôm thử nghiệm trong thời gian 60 và 90 ngày thử nghiệm, tương ứng ở trại tôm ở Quảng Ninh, Quảng Bình và Bạc Liêu).

Hình ảnh sản xuất và thử nghiệm sản phẩm Algae Feed – TOMCANT làm thức ăn cho tôm ở trại nuôi trồng thủy sản ở Quảng Ninh

Kết quả nghiên cứu của Dự án đã công bố được 02 bài báo đăng trên các Tạp chí chuyên ngành và quốc gia: Đặng Diễm Hồng, Hoàng Thị Lan Anh, Lưu Thị Tâm, Ngô Thị Hoài Thu, Lê Thị Thơm, Phùng Bảy, Nguyễn Thị Hương (2018) "Ứng dụng sinh khối vi tảo biển dị dưỡng Schizochytrium mangrovei PQ6 trong nuôi trồng thủy sản". Kỷ yếu Hội nghị Khoa học và Công nghệ chuyên ngành Thủy sản 2018, 141-149; Phạm Thành Công, Hoàng Thị Lan Anh, Đặng Diễm Hồng (2019) "Sử dụng sinh khối Schizochytrium mangrovei PQ6 làm thức ăn cho luân trùng trong ương nuôi ấu trùng cá bống bớp (Bostrichthys sinensis, Lacepede, 1881)". Tạp chí Sinh học, 41(2): 79-88.

Ngoài ra, Dự án đã tham gia báo cáo tại 03 Hội nghị trong và ngoài nước gồm: Hội nghị KH& CN chuyên ngành Thủy sản 2018, ngày 10-11/9/2018 tại Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản 1, Từ Sơn, Bắc Ninh; The 10th Asia-Pacific Conference on Algal Biotechnology tại Nanchang, Jiangxi, Trung Quốc ngày 27-30/9/2019; Hội thảo ngày 20/12/2019 tại Bạc Liêu do Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ, Viện Hàn lâm KH và CN Việt Nam và Sở Giáo dục, Khoa học và Công nghệ tỉnh Bạc Liêu phối hợp tổ chức Hội thảo “Giới thiệu sản phẩm khoa học công nghệ phục vụ nuôi trồng thủy sản”. GS. TS. Đặng Diễm Hồng báo cáo giới thiệu sản phẩm “Algae Feed-TOMCANT”.

Dự án đã được hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm đánh giá đạt loại xuất sắc ngày 23/7/2020.

Nguồn tin: GS.TS. Đặng Diễm Hồng - Phòng Công nghệ tảo, Viện Công nghệ sinh học
Xử lý tin: Phương Hà


Tags:
Tin liên quan